Groeiende ongelijkheid in bijstand zet druk op Asscher

Het lukt niet de bijstand aan te pakken. Coalitiepartij VVD uit kritiek op minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA).

In de bijstand is nog weinig te merken van de economische groei in Nederland: het aantal mensen met zo’n uitkering stijgt volgens het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) dit jaar met zo’n 3 tot 4 procent. Er zijn nu 442.000 bijstandsgerechtigden. Het CBS meldt ook dat het aantal WW-uitkeringen aan 55-plussers in vijf jaar tijd is verdubbeld.

De trend van groeiende ongelijkheid in Nederland zet door: een steeds grotere groep mensen zonder werk heeft weinig uitzicht op verbetering terwijl de groep aan de ‘bovenkant’ juist wel profiteert van de groei.

Dat is een tegenvaller voor de PvdA-bewindslieden op het ministerie van Sociale Zaken, minister Asscher en staatssecretaris Klijnsma. Zij verdedigen morgen en overmorgen hun begroting in de Tweede Kamer.

Vooral de opstelling van de VVD zal daarbij aandacht trekken. Het gaat niet goed tussen die regeringspartij en Asscher. De minister kreeg bij de VVD eerder dit jaar al niet voor elkaar dat er iets veranderde aan de vrije positie van zzp’ers, die vaste werknemers wegconcurreren. In De Telegraaf is VVD-Kamerlid Anne Mulder vandaag hard voor Asscher, die de werkloosheidscijfers maar niet omlaag krijgt. „Hij levert niet”.

Het aantal mensen met een uitkering neemt nog altijd toe, maar die groei lijkt voor het eerst sinds jaren wel te stabiliseren: vooral omdat jongeren sneller uit de bijstand komen. Het CBS zag in 2014 een stijging van 6,4 procent in de bijstand.

Divosa, de vereniging van managers van sociale diensten, kwam vanochtend met een groei van 8 procent in 2014. Het verschil komt door een andere manier van tellen: Divosa telt het aantal feitelijke uitkeringen, dus een gezin met twee volwassenen is één uitkering, het CBS telt het aantal mensen in de bijstand.

Een woordvoerder van Divosa wijst erop dat de cijfers van het CBS nog niet alles zeggen over de stand aan het eind van het jaar: vorig jaar was er in het tweede en derde kwartaal ook een stabilisering, die er later in het jaar niet meer bleek te zijn.

Uit de analyse van Divosa blijkt dat vooral 45-plussers moeilijk uit de bijstand komen. Volgens Divosa-voorzitter René Paas heeft de crisis in die groep „diepe sporen getrokken die moeilijk uitwisbaar zijn”. Uit het Divosa-onderzoek blijkt ook dat handhaving van strenge regels meestal geen blijvend effect heeft op het aantal bijstandsgerechtigden. Het kabinet-Rutte II heeft de bijstand dit jaar veel strenger gemaakt. Tegelijk werd bezuinigd op het budget dat gemeenten krijgen voor hun bijstandsgerechtigden, met als doel het aantal uitkeringsgerechtigden te verminderen.

In de bijstand komen dit jaar ook gehandicapten die 18 jaar worden en vóór 2015 nog recht hadden op een Wajonguitkering. Het is de bedoeling dat de sociale werkplaatsen kleiner worden of sluiten. Maar het lukt Klijnsma nog niet om gemeenten, uitkeringsinstantie UWV en werkgevers zo met elkaar te laten samenwerken dat veel gehandicapten in ‘gewone’ bedrijven aan het werk kunnen.

Vorig jaar kwamen er 150.000 bijstandsgerechtigden bij en werden 123.000 uitkeringen beëindigd. Zo’n grote in- én uitstroom was er vorig jaar ook, blijkt uit de cijfers van Divosa: een grote groep zit maar kort in de bijstand. Volgens de vereniging van sociale diensten kan dat het gevolg zijn van flexibilisering op de arbeidsmarkt: steeds meer mensen hebben tijdelijke contracten. Het doel van Asscher was juist om met zijn Wet werk en zekerheid, die op 1 juli is ingegaan, flexibele werknemers sneller aan een vaste betrekking te helpen.

Door de wet zou ook het ontslagrecht eenvoudiger worden. Arbeidsrechtexperts zeggen in deze krant dat daarvan geen sprake van is: de procedures zijn ingewikkelder geworden.