Akkoord: 400.000 Syriërs naar EU

De Europese Commissie komt binnen twee weken met een voorstel om Syrische vluchtelingen, mogelijk 400.000, rechtstreeks van Turkije naar de EU te brengen. Een kopgroep van acht landen, waaronder Duitsland en Nederland, vraagt dat, aldus Commissievoorzitter Juncker.

De EU-leiders gingen gisteren op een top in Brussel akkoord met een eerder door de Commissie uitonderhandelde deal waarbij Turkije 3 miljard euro krijgt om Syrische vluchtelingen beter op te vangen en illegale migratie af te remmen. Turkije verwacht wel dat de EU dan meer legale migratiekanalen opent.

Nederland verbindt hier voorwaarden aan. Premier Rutte benadrukte bij aankomst in Brussel dat Nederland alleen aan zo’n programma zal meedoen als Turkije met succes de Turks-Griekse grens op slot krijgt. Hij verwacht ook dat alle 28 EU-lidstaten meedoen, niet alleen de kopgroep. Volgens de Commissie is juridisch gezien alleen deelname „op vrijwillige basis” mogelijk.

De Duitse bondskanselier Merkel nam het initiatief. Op haar verzoek hielden landen die het meest gebukt gaan onder de vluchtelingencrisis, inclusief Griekenland, een informele minitop voorafgaand aan de officiële top. Deze ‘coalition of the willing’ staat ook open voor andere landen, maar in Oost-Europa wordt gemord. Polen ziet het als een poging van Merkel om nieuwe asielquota op te leggen.

Naast 3 miljard euro krijgt Turkije ook meer perspectief op EU-lidmaatschap. De onderhandelingen hierover lagen stil, maar krijgen ‘nieuw elan’, aldus de verklaring van de EU-leiders. De Commissie moet in het voorjaar bepalen welke ‘hoofdstukken’ kunnen worden heropend. Op verzoek van Cyprus, waarvan het noorden wordt bezet door Turkije, is de tekst op dat punt wel een stuk vager dan de bedoeling was. De Turkse premier Ahmed Davutoglu sprak niettemin van een „historische dag”.

Ook worden visa-restricties voor Turken al in oktober 2016 opgeheven. Althans: als Turkije afspraken over het terugnemen van illegale migranten nakomt. Europees ‘president’ Donald Tusk zei gisteren dat de EU „elke maand” zal bekijken of Turkije zich aan de afspraken houdt. „Dit is geen simpele koehandel, zo van: geld in ruil voor minder migranten. Dat zou ook immoreel zijn.”

Turkije herbergt nu al ruim 2 miljoen vluchtelingen. Eerder dit jaar spraken EU-landen al af dat er 20.000 Syriërs rechtstreeks vanuit Turkije worden geherhuisvest. In het nieuwe Commissievoorstel zal het om „aanzienlijk grotere aantallen” gaan, aldus een ingewijde.