NSA stopt met ongericht verzamelen gegevens

Voortaan moet de inlichtingendienst een verzoek doen bij de rechter.

Het hoofdkantoor van de NSA: Fort Meade in Maryland. Foto ANP

De Amerikaanse geheime dienst NSA is gestopt met het in bulk telefoon- en internetgegevens verzamelen. De bevoegdheden van de dienst zijn sinds klokslag middernacht Amerikaanse tijd (06.00 uur Nederlandse tijd) ingeperkt.

In plaats van het ongericht verzamelen van gegevens door de NSA, moet de informatie nu worden opgeslagen bij de betreffende bedrijven. Als de NSA gegevens wil hebben, moet de inlichtingendienst een verzoek doen bij de rechter. Daarin moet, specifieker dan nu, omschreven staan welke gegevens nodig zijn, van welke specifieke personen, accounts of apparaten. Deze constructie is vergelijkbaar met de wet bewaarplicht zoals die tot voor kort in Nederland gold.

Er is vanaf nu ook meer transparantie over wat inlichtingendiensten doen. Zij moeten laten weten hoeveel data ze verzamelen. Bedrijven als Facebook en Google mogen bovendien zeggen hoeveel aftapverzoeken zij krijgen - een langgekoesterde wens.

Het is de grootste inperking van de bevoegdheden van Amerikaanse inlichtingendienst sinds de terreuraanslagen van 9/11. President Obama tekende begin juni de USA Freedom Act, de opvolger van de Patriot Act, die meteen na 9/11 door het Congres werd aangenomen. De Freedom Act maakt een einde aan het meest omstreden artikel van de Patriot Act, artikel 215, waarmee de NSA telefoongegevens (‘metadata’) van Amerikanen in bulk mocht verzamelen. Dat geldt overigens alleen voor Amerikaanse burgers.

Lees ook: De NSA mag eventjes niet meer meeluisteren, zes vragen over de Patriot Act

Overwinning voor Snowden?

Is dit een overwinning voor klokkenluider Edward Snowden, die het bestaan van de grootschalige afluisterprogramma’s van de NSA onthulde in 2013? Onze redacteur Maartje Somers schreef eerder:

“In die zin dat de bevoegdheid van de NSA voor het eerst sinds 2001 gevoelig is beperkt. Tot nu toe verlengde het Congres de Patriot Act zeven keer vrijwel automatisch. Pas na de onthullingen van Snowden kwam er een werkelijke afweging van de balans tussen privacy en veiligheid. De naam USA Freedom is een acroniem: ‘Uniting and Strengthening America by Fulfilling Rights and Ending Eavesdropping Dragnet-collection and Online Monitoring’. Die naam laat zien dat het Congres poogt het vertrouwen van burgers terug te krijgen na de onthullingen van Snowden.

Maar de Freedom Act is niet waar Snowden voor pleit: een werkelijke beëindiging van de sleepnettactieken van de Amerikaanse overheid. De NSA houdt ruime mogelijkheden voor het doorzoeken van gegevens en behoudt andere omstreden bevoegdheden.”