Zet afvang van CO2 in kolencentrales vooral door

Met kolencentrales is niets mis. Alleen de koolstofopslag ontbreekt, maar dat is een kwestie van extra inspanning, weet Rosanne Hertzberger.

Ik ergerde me het meest aan die onderdrukte glundering op de gezichten van Jesse Klaver en Diederik Samsom, aan tafel bij het tv-programma Pauw, waar ze hun klimaatwet toelichtten. Het was een bromance geweest, een broederverbond, zo verklaarden de fractievoorzitters van GroenLinks en PvdA. Ze hadden een ‘baanbrekend milieuplan’ en een onderdeel was het sluiten van alle kolencentrales. Afgelopen woensdag leek daar zowaar een meerderheid voor te bestaan in de Tweede Kamer.

Dat is helemaal niets om trots op te zijn. Op dit moment worden kolencentrales in Nederland gebouwd, niet afgebroken. In 2007 gaf PvdA-minister Cramer van Milieu nog groen licht voor drie joekels van centrales. Destijds vroeg de Kamer zich terecht af hoe dit beleid met Nederlandse en Europese klimaatdoeleinden te rijmen viel. Steenkool levert ongeveer twee keer zoveel CO2 op als gas, en ook in 2007 was al bekend dat we in de problemen komen als we onze uitstoot niet terugdringen.

Maar daar hoefden we ons geen zorgen over te maken, schreef een andere minister, Verhoeven, aan de Kamer. Dit waren immers hypermoderne centrales, met bijstook van duurzaam houtafval. Deze centrales zouden hun uitstoot deels afvangen en in lege gasvelden pompen. Vooral dat laatste zou een nooit eerder vertoond technische hoogstandje worden. Er kwam 180 miljoen Europese subsidie en 150 miljoen Nederlandse subsidie op tafel. Het equivalent van vier sets Fyra-treinen.

Dit jaar zou de afvang moeten beginnen. Maar er wordt niets afgevangen. Sterker nog, het hele project lijkt te zijn afgeblazen. Na jarenlange investeringen bleek nóg meer investering nodig. En nu blieft men de CO2-afvang niet meer, noch de kolencentrale waar die bij geïnstalleerd zou moeten worden. Bij Pauw legde Samsom uit hoe we voor het energievraagstuk vooral behoefte hebben aan beleid voor de langere termijn. Hoe de Haagse gewoonte om elk jaar met een nieuw plan te komen funest is voor belangrijke nieuwe technologieën die langere innovatietijd nodig hebben. Waarna hij op Haagse wijze bijna naadloos verder ging met het uitleggen van zijn nieuwe plan, dat funest is voor de CO2-afvangtechnologie, die langere innovatietijd nodig heeft. Oh, het is allemaal zo lelijk.

Een paar weken geleden zaten we met plaatsvervangende schaamte naar de ontknoping van het Fyra- debacle te kijken. Nou, dit is erger. Die Fyra’s waren kapot, gebouwd door een sjofele Italiaanse trambouwer, met slecht toezicht, slechte planning, slechte communicatie. Maar, het werd niet veroorzaakt door een plotselinge draai in het beleid. Die trein komt er, met enorme vertraging en budgetoverschrijding.

Hoe anders is dat met de kolencentrales. Met deze installaties is niets mis. Ze functioneren of functioneren bijna. De milieuvergunningen zijn er. De duurzame houtbijstook is er. Alleen de koolstofopslag ontbreekt, en voordat dat kans van slagen heeft, dreigt Den Haag de miljardeninvestering de nek om te draaien. Dat is een fiasco van jewelste.

Maar dan niet veroorzaakt door communicatie, of uitvoering, of toezichtsproblematiek. Dit is geen geval van ‘met de kennis van nu’. Moeder Aarde is er niet plotseling slechter aan toe is, steenkool is niet plotseling een viezere grondstof geworden. Nee, het komt puur door een gedachtenverandering. Eerst beslist Den Haag dat er kolencentrales gebouwd moeten worden, daarna komt er nota bene een belastingvoordeel voor die centrales in het Energieakkoord van 2013, maar nog voordat ze goed en wel staan te draaien, zeggen onze politici „toch maar niet”. Dat is niet iets om trots te presenteren tijdens de klimaattop in Parijs. Dat is om je dood voor te schamen.

Er is één manier om dit fiasco binnen de perken te houden en dat is op zijn Ruttiaans koers houden. Die CO2-afvang gewoon doordrukken. Zes jaar geleden waren we er nog van overtuigd dat er schone kolencentrales mogelijk waren. Dat dat een goed idee was voor ons land, en voor onze planeet, en dat we in een goede positie waren om met die technologie te pionieren. Laat maar zien dan. Laten we het eerste land worden dat zijn viezigheid in de put stopt waar de oude viezigheid ooit vandaan kwam. Dat is pas écht iets waarmee we indruk zouden kunnen maken. Dan wordt het later dan verwacht, en duurder, maar dat zijn we inmiddels wel gewend. Met lege handen staan na een miljardeninvestering, dat went nooit.