Wat u zelf kunt doen om het klimaat te redden

Europa gaat de uitstoot van broeikassen met 40 procent terugbrengen. In aanloop naar de klimaattop in Parijs kunt u ook vast thuis beginnen. 
Door in eigen land op vakantie te gaan in plaats van naar Zuid-Europa te rijden, verminder je je CO2-uitstoot met 450 kilo op jaarbasis. Foto Catrinus van der Veen/ANP

Stel u bent klimaatonderhandelaar en hebt zojuist uw handtekening gezet onder een nieuw klimaatverdrag dat u thuis na eindeloze vergadersessies en nachtelijke discussies hebt gesloten. U bent met uw gezin overeengekomen de uitstoot van broeikasgassen met 40 procent te reduceren. U woont tenslotte in de Europese Unie, en dat is wat Europa op de klimaattop in Parijs gaat beloven.

Hoe verkleint u uw eigen klimaatvoetafdruk? Voor welke dilemma’s komt u te staan? Voor het gemak vergeten we even dat de EU zijn belofte pas in 2030 gerealiseerd moet hebben en dat 1990 als ijkjaar geldt. U wilt meteen aan de slag en uw ijkpunt is de jaarlijkse uitstoot van een gemiddeld Nederlands gezin, bestaande uit 2,2 personen.

Zo’n gezin is volgens de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal per jaar verantwoordelijk voor ongeveer 23 ton kooldioxide. Het grootste deel daarvan komt voor rekening van eten en vervoer (beide zijn goed voor ongeveer 5,6 ton). Daarna komen energieverbruik (4,1 ton) en nog een paar kleinere posten, zoals huis en inrichting (3,3 ton), vrije tijd en studie (2,4 ton) en kleding en persoonlijke verzorging (1,8 ton).

Klik of tap op de bollen voor meer informatie over hoe je zelf de uitstoot van CO2 kunt verminderen:

De vraag is dus: hoe reduceert u de CO2-uitstoot van uw gezin met 40 procent? Waar haalt u 9,2 ton kooldioxide vandaan?

Dat kan wel eens tot heftige discussies leiden. De een zal boos worden als de wasdroger de deur uit moet. De ander weigert de vliegvakantie op te geven. Dat soort conflicten kunt u voorkomen door niet uw gedrag te veranderen, maar uw vervuiling elders te compenseren – wat in klimaatbeleid heel gewoon is. Investeer in een windmolenproject, koop cookstoves (eenvoudige schone kooktoestellen) voor mensen in arme landen, of plant bomen die kooldioxide opnemen.

Met 460 bomen (iets meer dan een hectare bos) kunt u een heel eind komen. Op een willekeurige website voor klimaatcompensatie, bijvoorbeeld treesforall.nl, blijkt dat u voor 460 bomen in de Filippijnen ongeveer 1.375 euro betaalt. Het nadeel van deze oplossing is dat u niets doet aan het verlagen van uw eigen uitstoot. Die 1.375 euro moet u dus ieder jaar opnieuw op tafel leggen.

Isoleren!

Dat geld kunt u dus maar beter investeren in het terugdringen van de eigen CO2-uitstoot. Het eerste wat u zou moeten doen is voorkomen dat u onnodig energie verbruikt. Isoleer daarom uw spouwmuren (1,6 ton), uw dak (1,4 ton), en uw vloer (0,6 ton). Zet overal dubbel glas in (0,8 ton) en koop een hoog rendement cv-ketel (0,33 ton). Ook zou u uw eigen duurzame energie kunnen opwekken. Met 10 zonnepanelen op het dak bespaart u nog eens 1,2 ton broeikasgassen.

Dit zijn allemaal grote investeringen, die niet binnen een paar dagen te realiseren zijn. Maar het prettige is dat ze helemaal geen gedragsverandering vereisen. U kunt uw leven voortzetten zoals u gewend was, en toch uw klimaatvoetafdruk fors verlagen. Een gemiddelde woning die van energielabel G naar A gaat zorgt, jaar na jaar, voor een besparing van 7 ton CO2.

Met een beetje extra oplettendheid kunt u uw energieverbruik gemakkelijk nog verder naar beneden brengen. Door zuinig te stoken bijvoorbeeld: een uur voor het slapengaan de verwarming laag zetten, in kamers waar u overdag niet komt de verwarming omlaag draaien, deuren dichthouden, enzovoort. Zuinig stoken levert nog eens 0,36 ton CO2-reductie op.

Ook op de meeste andere terreinen zijn maatregelen te bedenken die geld kosten maar verder weinig van u vragen, en maatregelen die consequenties hebben voor uw levensstijl (maar vaak goedkoper zijn). Wie niet het geld heeft om zijn benzineauto te vervangen door een elektrische (een besparing van 1,5 ton per jaar), kan ook besluiten niet langer met de auto naar het werk te gaan. Als u 50 kilometer van uw werk woont, en dus 100 kilometer per dag rijdt, bespaart u maar liefst 4,3 ton CO2 per jaar. Een zuinige rijstijl (snelheid aanpassen zodat u minder hoeft te remmen, eerder naar een hogere versnelling schakelen, enz.) levert bijna 0,3 ton CO2 op.

Bespaardouchekop

Er komt een moment dat het ‘laag hangende fruit’, zoals dat in de klimaatonderhandelingen heet, geplukt is. Wat veel oplevert is uitgevoerd en het wordt lastig om nog meer te reduceren. Dan resteren kleine maatregelen die individueel misschien weinig voorstellen, maar die betekenis krijgen als iedereen meedoet: een bespaardouchekop, was aan de lijn drogen, stand-by van elektrische apparaten niet gebruiken, minder vlees eten, korter douchen, een oude koelkast vervangen, geen verse producten eten die per vliegtuig worden ingevoerd, voor kleine afstanden niet de auto gebruiken, en ook uw laatste gloeilampen vervangen door ledverlichting. Wie dat allemaal doet, kan nog eens ongeveer 1,4 ton CO2 besparen.

Veel van de grote maatregelen zijn niet direct realiseerbaar. Dat zou een probleem kunnen opleveren als u snel die 9,2 ton wilt halen – voor het klimaat geldt: hoe eerder hoe beter. Dan is er altijd nog de mogelijkheid om uw vliegvakantie voor twee personen naar Thailand af te zeggen, en in plaats daarvan gezellig door Nederland te gaan fietsen. Daarmee voorkomt u samen 5,4 ton CO2 en hebt u meer dan de helft van uw reductieverplichting binnen. Veel succes met de onderhandelingen.

Dit verhaal is tot stand gekomen in samenwerking met Milieu Centraal, een onafhankelijke voorlichtingsorganisatie die consumenten praktische informatie biedt over milieu en energie in het dagelijks leven.

Lees meer op klimaattop.nrc.nl