Column

Leuke weetjes

S. Montag

Af en toe verrast Google zijn gebruikers met een leuk weetje. Leuk is in deze tijd langzamerhand alles wat op het eerste gezicht niet je onbedaarlijke woede wekt (ik zit dit stukje in een leuk kamertje met een leuk uitzicht op een leuke computer te tikken) en een weetje is verwant aan de oude wetenswaardigheid. Wetenschap waarvan je niet perse op de hoogte hoefde te zijn maar waarmee je goede sier kon maken. Wat is goede sier? Een uitzonderlijk gunstige indruk waarbij je je niet verveelt.

Ik wil er geen misverstand over wekken, ik vind Google een zegen. Denk nog eens aan de tijd dat je encyclopedieën, woordenboeken, telefoonboeken, atlassen nodig had om iets te weten te komen. Allemaal dikke, zware boeken met veel bladzijden waarvoor je ruimte op je bureau moest maken voor het zoeken kon beginnen. Wat een rompslomp! En nu: laptop aan, contact met internet en daar verschijnt al vanzelf Google op je scherm. Tik het woord in, de naam van de mens, het ding, het verschijnsel, het maakt niet uit wat, waarover je alles wilt weten. En voor je tot tien hebt kunnen tellen is er al een schat aan informatie op je scherm verschenen. Wie had dat een jaar of dertig geleden kunnen voorspellen.

Ik kan het niet laten een paar voorbeelden te geven. Vorige week is de beroemde protestzanger Armand gestorven; 69 geworden. Hij had een nummer waarop ik zeer gesteld ben. Ben ik te min. Laptop gepakt, Armand ingetikt, en daar kwam hij met dat prachtige liedje. Ben ik te min, omdat jouw vader in een grotere kar rijdt dan de mijne. Nou, dan sodemieter je maar op! Daarna even gekeken naar het weer op mijn Griekse eilandje. Daar scheen woensdag nog altijd de zon. Met Google is praktisch de hele wereld in twee dimensies bereikbaar.

Maar gisteren, de 24ste, verscheen er een ander beeld. Niet de zes letters in vijf kleuren maar drie rennende wezens, een aap, een mensaap en een mens, omgeven door sterk vervormde letters. Wat was er gebeurd? Op 24 november 1974 zijn in Ethiopië de resten van de Australopithecus, bijgenaamd Lucy ontdekt. Vandaar die feestelijke typografie, en daarna kwamen er afbeeldingen van Lucy. Geen aap maar ook geen mens. Een wat zielig kijkend zwaar gerimpeld wezen, om een beetje medelijden mee te krijgen, maar meteen dankbaarheid wekkend omdat we door de evolutie Lucy al een miljoen jaar achter ons hebben gelaten.

Wat weet jij eigenlijk over Lucy? vroeg Google. Niets, en met die onwetendheid had ik me tot dan toe redelijk door het leven geslagen. Maar dat kon kennelijk beter. Google kwam met vijf weetjes over Lucy. Ik werd herinnerd aan een nummer van The Beatles, ‘Lucy in the sky with diamonds’, en verdomd, door een pijltje aan te klikken kon ik het ook meteen horen. Zo kom je van een miljoen jaar geleden opeens in de jaren zestig terecht. Ik heb het nooit het beste nummer van The Beatles gevonden; The Rolling Stones waren beter, Mick Jagger met ‘I can’t get no satisfaction’. Voor alle zekerheid heb ik dit nummer ook nog even opgetikt, en ja, een halve eeuw geleden had ik ook gelijk. Maar dit terzijde.

Google had nog meer weetjes, wilde me op de hoogte stellen van de toestanden in de historische stad Petra, 314 voor Christus. Waarom? Waarschijnlijk ook een weetje. Als ze dat daar met alle geweld wilden, vooruit dan maar. Ik zette de cursor op Petra, klikte en het scherm werd meteen bedolven door een stortvloed van reclame. Waarschijnlijk had ik iets verkeerd gedaan. Wat ze me probeerden te verkopen is me ontgaan. Dat heb je vaak met moderne reclame. Het geschreeuw, gehos en het bekken trekken verdringt de aandacht voor het product. Bovendien wordt de beoogde klant consequent met jij en jou aangesproken. Dat doet Google trouwens ook.

Ik moet bekennen dat ik daar ongelofelijk de pest aan heb. Voor mensen die ik niet goed ken of die me volslagen vreemd zijn ben ik een u. Als ik door wildvreemden met jij word aangesproken geeft het me het gevoel dat ze al in huis zijn, aangeschoven en meepraten alsof we samen op school hebben gezeten. Weerzinwekkend. Maar er valt niets meer aan te doen. Ook moderne tijd.