Veel vacatures, geen gehandicapten

Bedrijven moeten mensen met een handicap in dienst nemen en willen dat ook, maar op de kaartenbak zit een ‘hangslot’.

Solomon (39) zat lang in de bijstand, maar hij leert nu rijden met een truck. Foto NRC / Rien Zilvold

Ton van der Giessen, directeur van het recyclingbedrijf Van Werven uit Oldebroek, wil niet zeuren. Hij is blij met zijn twee nieuwe werknemers: een met een handicap en een die al heel lang in de bijstand zat. Maar hij had acht mensen met zo’n achtergrond in dienst willen nemen en heeft daar anderhalf jaar lang zijn best voor gedaan. 

Het is niet gelukt. Van der Giessen geeft het op.    

En toch: er zouden meer dan genoeg kandidaten moeten zijn. Sinds begin dit jaar krijgen gehandicapten die 18 jaar worden alleen nog een speciale Wajonguitkering als ze bijna niets kunnen. En er komen geen banen meer bij in de sociale werkplaatsen. Het is de bedoeling dat gehandicapten nu in ‘gewone’ bedrijven aan het werk gaan – met subsidie en begeleiding, geregeld door de gemeenten. Werkgevers hebben beloofd dat ze de komende jaren met 100.000 extra banen komen voor wie niet zelfstandig het minimumloon kan verdienen.

Maar waar vind je ze? Van der Giessen was op zoek gegaan omdat hij ziet aankomen dat zijn bedrijf binnenkort veel werknemers nodig heeft. Van Werven, met 340 mensen in dienst, recyclet materialen en verhuurt bemande bouwmachines. Op de vestiging in Biddinghuizen werken nu 120 Polen via een onderaannemer. „Maar zij worden duurder als de Poolse economie zich zo snel blijft ontwikkelen.”

En: Van Werven heeft een reputatie als sociaal familiebedrijf. Er zijn nu al elf werknemers met ‘iets’.

Van der Giessen dacht: we nemen er acht om mee te beginnen – voor Biddinghuizen. Hij maakte een lijstje van instanties en organisaties met kandidaten in hun bestanden: gemeenten uit de buurt, afdelingen van uitkeringsinstantie UWV, de sociale werkvoorziening. Dat waren er twintig. Om te voorkomen dat hij als bedrijf met alle twintig contact moest onderhouden, huurde hij een arbeidsbemiddelingsbedrijf in met ervaring in het begeleiden van mensen uit de sociale werkvoorziening. En daar ging het mis.

In zijn kantoor in Oldebroek vertelt Van der Giessen dat er gemeenten en organisaties waren die uit privacyoverwegingen niet tegen de bemiddelaar wilden zeggen wat kandidaten te bieden hadden, andere belden nooit terug. Er waren er ook die hem direct benaderden of een ándere bemiddelaar lieten bellen. Maar dat was niet de bedoeling. „Ik wilde dat één organisatie mensen voor mij selecteerde, begeleidde en bij ziekte de vervanging zou regelen. Ik wilde niet acht werknemers hebben met allemaal hun eigen jobcoach. Daar is onze kantine te klein voor.”

Van der Giessen begrijpt nog steeds niet waarom het mislukte. „Waarom zitten die mensen verstopt in kaartenbakken met hangsloten erop, bewaakt door tientallen jobcoaches?”

Eén van de twee nieuwe werknemers, Ruben (20), kwam binnen via vrienden van een andere werknemer. Hij heeft het syndroom van Gilles de La Tourette en maakt soms opeens geluiden. In het laboratorium van Van Werven in Biddinghuizen, waar hij voorbereidende analyses doet, zijn de collega’s eraan gewend geraakt. Het ingehuurde bemiddelingsbureau kwam met de tweede, Solomon (39). Hij helpt bij het laden en lossen van vracht en leert om met een heftruck te rijden.

Aart van der Gaag, die namens werkgeversorganisatie VNO-NCW werkplekken voor gehandicapten zoekt, zegt dat hij veel van zulke verhalen kent. Ondernemers willen volgens hem wel en er zijn ook veel vacatures – maar de mensen daarvoor vinden ze te vaak niet. „We praten over tientallen, honderden en soms duizenden vacatures die niet worden vervuld. Een bedrijf als Albert Heijn wil doorgroeien naar tweeduizend van zulke plekken, maar blijft steken op 850. Als bedrijven teleurgesteld raken, haken ze af.”

Het UWV heeft een eigen bestand van mensen die al eerder een Wajonguitkering hadden gekregen en nu moeten worden herkeurd, en van mensen die op de wachtlijst stonden voor een sociale werkplaats. De gemeenten hebben zelf ook kandidaten en als het goed is, komt iedereen terecht in een ‘doelgroepregister’.

Als bedrijven erin kijken, zien ze alleen namen. Van der Gaag: „De privacywetgeving zit ons dwars. Maar je hoeft niet te melden welke ziekte iemand heeft. Wel of iemand kan tellen, of hij geschikt zou zijn voor administratie of de schoonmaak. Daar hebben bedrijven wat aan.”

In lang niet alle UWV-kantoren of gemeenten kan een bemiddelaar meekijken in de bestanden met meer informatie. Van der Gaag: „In 17 van de 35 arbeidsmarktregio’s die we hebben, komt nu de mogelijkheid om samen te werken en gegevens uit te wisselen, in 18 regio’s dus niet.”

Tweede Kamerlid Carola Schouten (ChristenUnie) was in de zomer bij Van Werven en dringt er sinds die tijd bij staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) op aan dat er een eind komt aan de bureaucratische problemen. „Als het vastloopt, krijg je teleurstelling bij de werkgevers en de mensen om wie het gaat. Ik wil dat er snel resultaat komt, het kan niet bij praten blijven.”

Klijnsma stuurt er vandaag een brief over naar de Tweede Kamer, die volgende week de begroting van Sociale Zaken behandelt. De Kamerleden zullen het zeker ook hebben over de onrust bij bedrijven: als die niet voldoen aan hun belofte van 100.000 banen, gaat de Quotumwet gelden die hen daartoe dwingt. Schouten: „Maar als deze signalen blijven komen, als het echt stokt, moeten we ons afvragen: wat betekent dat voor de Quotumwet?”