Ooit was hij Sneijders opvolger

Onlangs maakte hij zijn debuut voor Afghanistan, het land waaruit zijn ouders vluchtten.

Voetballer Esmat Shanwary (22) speelt bij Topklasser GVVV uit Veenendaal. Foto Jasper Juinen

In het verleden onttrok het Nederlands elftal zich aan depressie door het omarmen van nieuwe type spelers, zoals de zonen van Surinamers met Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Patrick Kluivert, Clarence Seedorf en Edgar Davids.

De komst van vluchtelingen zou de derde golf met vers Oranjemateriaal kunnen vormen, maar voorlopig wil dat nog niet lukken. Zo speelde Bosniër Haris Medunjanin voor Nederland op het jeugd-WK van 2005, maar hij koos uiteindelijk voor zijn vaderland. Uit Liberia kwamen de broers Collins en Ola John. Beiden haalden het Nederlands elftal, maar zij verdwenen na een veelbelovende start in de anonimiteit.

Een paar jaar geleden dachten voetbalkenners aan Esmat Shanwary (22) als opvolger van Wesley Sneijder op het middenveld van Oranje. De jongste zoon uit een Afghaans vluchtelingengezin kwam begin deze eeuw na wat verhuizingen in het azc in Grave.

Hij voetbalde bij GVV ’57 toen profclub NEC hem benaderde. „Daar mocht ik op mijn veertiende al invallen bij de A1 en kreeg ik uitnodigingen voor de nationale jeugdselecties.” In zijn lichting zaten spelers als Adam Maher, Stefan de Vrij en Davy Klaassen. Op een internationaal toernooi voor teams onder 16 jaar versloegen ze Frankrijk, waarbij Shanwary tegenover Paul Pogba stond. Pogba is nu middenvelder van Juventus en staat op de shortlist voor de Gouden Bal-verkiezing, terwijl Shanwary nu het shirt van Topklasser GVVV uit Veenendaal draagt.

Gescout door Arsenal

De status van jeugdinternational is geen automatisch opstapje tot een profcontract, zeker niet voor een vluchteling, blijkt uit het verhaal van Shanwary. „In de jeugd van NEC had ik een prima tijd waarbij de club veel voor mij gedaan heeft. Ik had alleen nooit het gevoel dat ze mij naar de selectie wilden halen. Aan mijn kwaliteit lag het niet, hoorde ik van een jeugdtrainer. Intussen hadden grote clubs belangstelling.” Een scout van Arsenal kwam naar hem kijken, maar het ontbreken van een verblijfsvergunning maakte een overgang op dat moment onmogelijk.

Toen hij zestien was bood de Duitse profclub TSG 1899 Hoffenheim hem een contract aan, maar dat trok de club weer in. „Later begreep ik dat mijn zaakwaarnemers geld hadden gevraagd voor mijn handtekening. Tijdens een stage bij Manchester City was er een vergelijkbaar verhaal. Iemand van de club kwam naar mij toe en vertelde dat mijn agenten een half miljoen pond voor mij vroegen. Zo werken we hier niet, zei hij. Dat ging achter mijn rug om.”

Feyenoord meldde zich ieder jaar, vertelt hij. „De Feyenoord-spelers bij de nationale jeugdteams vroegen mij steeds wanneer ik naar de Kuip kwam. In de kleedkamer hoorde ik toenmalig jeugdbondscoach Wim van Zwam zeggen: ‘De zaakwaarnemers van Esmat zijn veeleisend’. Eerder had de hoofd opleiding bij NEC mij ook gewaarschuwd, maar ik snapte in die tijd niet wat zij bedoelden. Die zaakwaarnemers hadden een mooi verhaal, zorgden voor schoenen, kleding, vergoedingen en ze regelden stages voor mij bij grote clubs. Ik was blij met hen. Achteraf gezien vind ik het niet erg dat het zo gelopen is, want het heeft me gemaakt tot de persoon die ik nu ben. Ik weet nu dat niets gratis is.”

Voor de overstap van de jeugd naar het betaald voetbal is talent maar een onderdeel van het pallet aan voorwaarden. De juiste contacten, een stabiele thuissituatie en veel geluk zijn zeker zo belangrijk. Aan de laatste drie voorwaarden schortte het. Shanwary’s vader kreeg een ongeluk kort nadat hij in Nederland was aangekomen, waardoor hij niet in staat was zijn zoon bij te staan. Zijn moeder was rechter in Kabul, krijgt in Nederland geen werk en heeft een oorlogstrauma.

Het welzijn van zijn ouders is voor Shanwary net zo belangrijk als een toekomst als profvoetballer. Daarbij moest hij samen met zijn broer en een goede vriend keuzes maken in de voetbaljungle.

Contract bij FC Utrecht

„We kennen de taal niet goed. Dat is lastig bij contracten, het krijgen van goede zorg voor mijn ouders, belastingbrieven, rekeningen, alles. Wij zijn dat niet gewend, dus dat ging nog wel eens mis. Dat maakt het dagelijks leven wel moeilijk. Dan ben je ook blij als iemand zijn best doet om een club voor je te vinden. Wat daar verder achter zit, dat weet je dan nog niet.”

In de zomer van 2012 tekende Shanwary een contract bij FC Utrecht. In de allereerste oefenwedstrijd kreeg hij een trap op zijn knie en stond maanden aan de kant. Zijn kansen op het eerste elftal verdwenen. Via Achilles ’29 in zijn woonplaats Groesbeek belandde de spelverdeler dit seizoen bij GVVV. Zijn elegante spel en hoge handelingssnelheid komen op dat niveau niet echt uit de verf. Wel maakte hij deze zomer zijn debuut voor het nationale team van Afghanistan.

Shanwary blijft geloven in zijn kansen. „Samen met een vriend heb ik plannen voor een voetbalschool, maar voorlopig blijf ik me op een profcarrière richten. Zolang ik keihard blijf trainen, moet het goed komen.”