Kamermeerderheid wil kolencentrales sluiten

De PvdA heeft een draai gemaakt. Daarom krijgt het kabinet nu de opdracht alle kolencentrales te sluiten.

Energiecentrale EON op de Maasvlakte. Foto ANP

De Tweede Kamer heeft het kabinet-Rutte opdracht gegeven om de kolencentrales in Nederland „gefaseerd” te sluiten. Daarmee dwingt de Tweede Kamer het kabinet de koers te volgen van het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk, die al eerder het einde van hun kolencentrales aankondigden.

Een Kamermeerderheid steunde gisteren een oproep hiertoe van Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven (D66). Het kabinet, lees minister Henk Kamp van Economische Zaken (VVD), moet met de producenten van kolenstroom een gezamenlijk plan opstellen om alle kolencentrales, op termijn, te sluiten. Volgend najaar wil de Kamer een concreet plan zien. Dat is het moment waarop het Energieakkoord wordt geëvalueerd en eventueel kan worden aangepast.

Nu al voorziet dat akkoord in de sluiting van vijf oude, vervuilende kolencentrales. Vijf andere, waaronder drie hypermoderne centrales die nog maar net in bedrijf zijn, zouden voorlopig mogen blijven draaien als ze behalve steenkool ook biomassa bijstoken.

D66 noemde de stemming gisteren „een historische stap” en „winst voor het klimaat en voor onze gezondheid”. Opmerkelijk is dat het juist D66 was dat het einde van de kolencentrales inluidde. Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren had een motie, een oproep, klaarliggen die nog dwingender was, maar die werd niet meer in stemming gebracht.

Van Veldhoven had haar motie twee weken geleden – tijdens de behandeling van het Belastingplan – ingediend, maar kreeg toen niet de steun van de PvdA. Zonder die steun was er geen meerderheid en dus liet Van Veldhoven de motie toen niet in stemming brengen.

Maar afgelopen week maakte coalitiepartij PvdA een scherpe draai. Eerst liet energiewoordvoerder Jan Vos weten dat hij tóch voor sluiting van alle kolencentrales was. En kort daarna presenteerden de kopstukken van PvdA en GroenLinks, Diederik Samsom en Jesse Klaver, hun gezamenlijke milieuplannen voor de toekomst in de vorm van een initiatiefwetsvoorstel en herhaalde Samsom dat de kolencentrales dicht moeten. Gistermiddag kreeg de D66-motie dus alsnog steun van de PvdA en daarmee de benodigde meerderheid.

De VVD reageerde erg kritisch op die verschuiving van coalitiegenoot PvdA. Minister Kamp schetste in september nog hoe dramatisch de sluiting zou zijn. „We praten in totaal echt over miljarden en miljarden aan kapitaalvernietiging bij die bedrijven. Ik denk dat we daar niet lichtvaardig toe moeten overgaan. Dat is naar mijn mening niet verantwoord.”

Milieuorganisaties reageren uiteraard positief. Zolang de kolencentrales draaien kan Nederland immers nooit in 2020 de uitstoot van CO2 verminderen met 25 procent, zoals de rechter onlangs bepaalde in de klimaatzaak die was aangespannen door de actiegroep Urgenda.

Willem Wiskerke, woordvoerder van Greenpeace, is wel verbaasd over het tempo waarin de kolendiscussie ineens loopt. „Sluiting was een half jaar geleden nog onbespreekbaar en nu moet de regering aan de slag.” Maar, tekent hij aan, de sluiting is daarmee nog geen feit. „Dit is een beginnetje.” Het is met name de vraag in welk tempo een VVD-minister uitvoering gaat geven aan een opdracht waar hij zelf niet achter staat.