Is klimaatverandering erg?

IJsberen in het Candese Churchill wachten aan de rand van het water van de Hudson Baai totdat deze is dichtgevroren. Foto AFP / Paul J. Richards

In de klimaatwetenschap circuleert een grafiek waarin met een kleurverloop de risico’s zijn aangegeven die de wereld loopt als de temperatuur stijgt. Daaruit blijkt dat al bij een temperatuurstijging van 1 graad Celsius ten opzichte van het begin van de industriële revolutie – en dat is de stijging die inmiddels is bereikt – sommige ecosystemen worden bedreigd en extreem weer vaker voorkomt. Dat wil zeggen: meer droogte, meer hittegolven, fellere buien, zwaardere orkanen. 

Klimaatverandering is niet meer iets van de toekomst: de gevolgen zijn al zichtbaar. Maar als de wereld langer doorgaat op het huidige pad en de uitstoot van broeikasgassen onvoldoende terugdringt, zullen die gevolgen wel steeds harder aankomen.

Het zou kunnen dat het meevalt, maar gevaar dat het tegenvalt is juist groter

Politici hebben in 2009 in Kopenhagen afgesproken dat de gemiddelde opwarming niet meer mag zijn dan 2 graden. Die stijging is vertaald naar een ‘koolstofbudget’ – een uitstoot van broeikasgassen die we niet mogen overschrijden. Zonder gedragsverandering is dat budget voor het midden van de eeuw opgebruikt.

Er zijn wel een paar kanttekeningen te plaatsen bij die berekening. Zo is het te optimistisch om te spreken over 2 graden. In werkelijkheid gaat het slechts om een kans van 50 procent om onder de 2 graden te blijven – de kans om eroverheen te schieten is dus net zo groot.

Daarnaast betekent 2 graden opwarming nog steeds een behoorlijke aantasting van het klimaat. Voor kleine eilandstaten die dreigen onder de zeespiegel te verdwijnen, is het mogelijk zelfs het einde van hun bestaan. Dat is voor hen een reden om te blijven aandringen op een maximale temperatuurstijging van 1,5 graad.

Daar komt bij dat de klimaatwetenschap kampt met onzekerheden. Het zou kunnen dat het meevalt, maar het gevaar is groot dat het juist tegenvalt. ‘Kantelpunten’ vormen zo’n onzekerheid. Dat zijn processen in het klimaatsysteem die zichzelf versterken en uiteindelijk onomkeerbaar zijn. Zo smelt het (zomer)ijs in het Noordpoolgebied nu al. Doordat het ijs smelt, wordt het oppervlak daar donkerder. Daardoor houdt het meer warmte vast, waardoor het ijs nog sneller gaat smelten, enzovoort. Als datzelfde gebeurt met het ijs op Groenland, leidt dat tot een zeespiegelstijging waarbij die ene meter die nu rond de eeuwwisseling wordt voorspeld, weinig voorstelt.

Lees meer in 'Kenia's badkamer staat droog' en bezoek klimaattop.nrc.nl