Rechters steunen plan kabinet bed-bad-brood

Raad van State: het Rijk mag voorwaarden stellen aan opvang.

De overheid mag voorwaarden stellen aan de opvang van vreemdelingen die zonder verblijfspapieren in Nederland verblijven. Twee hoogste bestuursrechters hebben vanochtend, in drie rechtszaken rond ‘bed, bad en brood’, bevestigd dat de plannen van de regeringscoalitie doorgang kunnen vinden.

De Raad van State, die gaat over vreemdelingenrecht, oordeelde vanmorgen dat het Rijk voorwaarden aan opvang mag stellen, zoals meewerken aan terugkeer naar het land van herkomst. Alleen in „bijzondere omstandigheden”, bijvoorbeeld als iemand zware psychische problemen heeft, mogen zulke voorwaarden niet.

Tegelijk bepaalde de Centrale Raad van Beroep – die zaken doet rond sociale zekerheid – dat gemeenten géén opvang hoeven bieden. Het Rijk is daar vanaf nu verantwoordelijk voor en dus is er „een sluitend stelsel van opvang” ontstaan, zo redeneert de Centrale Raad van Beroep.

De twee bestuursrechters werkten samen in de zaken die in politiek Den Haag als zeer relevant voor het regeringsbeleid werden gezien. In april dit jaar hadden VVD en PvdA bijna een kabinetscrisis over de vraag of vreemdelingen zonder verblijfspapieren wel of geen opvang moesten krijgen.

Aanleiding was een dubbelzinnige uitspraak van het Comité van Ministers van de Raad van Europa, dat zijn de ministers van Buitenlandse Zaken van de 47 lidstaten. De VVD las in die uitspraak dat opvang niet hoefde, de PvdA vond juist van wel. Onderdeel van hun oplossing was dat er opvang zou komen, betaald door het Rijk. Die regeling zou wel beperkt in tijd zijn tot er een uitspraak van een hoogste nationale rechter zou liggen. Die is dus vandaag gedaan.

Verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) noemde het vanochtend in een korte reactie „prettig” dat de kabinetslijn wordt bevestigd. VVD en PvdA bedachten dat vreemdelingen terecht moeten kunnen in de vijf grootste steden van het land plus Ter Apel, waar een uitzetcentrum zit. Hoe de opvang nu concreet vorm moet krijgen, dat gaat Dijkhoff met de gemeenten verder bespreken en in een bestuursakkoord vastleggen.

Door deze uitspraken is binnen de coalitie de politieke spanning van deze kwestie af. De opvang die de PvdA wilde kan blijven, maar mét de voorwaarden die de VVD van groot belang vond. Toch zal de Tweede Kamer zeker nog met Dijkhoff in debat willen over het opvangbeleid. „De uitspraken zijn een papieren reactie op een weerbarstige praktijk, waarbij uitgeprocedeerde asielzoekers soms niet eens terug kúnnen keren”, reageert bijvoorbeeld Tweede Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie.