Column

Orde op Zaken met de VVD, 5 jaar later

Je kon er gisteren, tijdens de begrotingsbehandeling Veiligheid en Justitie, nog weinig van merken – maar in de justitiewereld gaat weer een bommetje ontploffen. Haagse insiders zien het al even aankomen. Politici en topambtenaren fluisteren elkaar de details toe. In het justitieapparaat, en binnen de VVD, hangt een zweterig ongemak: gaan opnieuw koppen rollen?

Dit voorjaar kwamen de VVD-bewindslieden Ivo Opstelten en Fred Teeven ten val. Teeven sloot jaren geleden, als officier van justitie, een deal met crimineel Cees H. Departement en OM konden de precieze feiten nooit reproduceren.

Dus toen Nieuwsuur via justitiebronnen achterhaalde dat Cees H. 4,7 miljoen gulden ontving, maakte de Kamer de clichéanalyse: het ‘schortte’ aan ‘de interne informatievoorziening’ binnen het justitieapparaat. Zeg dat wel, buurman. VVD-minister Edith Schippers (Volksgezondheid) had een eigen analyse. Zij wees op een mogelijke rol van ‘de onderwereld’. „Er zit een kracht achter”, zei ze.

Een commissie geleid door oud-Ombudsman Marten Oosting onderzocht de zaak. Het rapport wordt over twee weken verwacht, maar direct betrokkenen hebben al deelbevindingen te horen gekregen: vooral voor de VVD, partij van veiligheid en Orde op Zaken (verkiezingsprogramma 2010), wordt dit geen vrolijk verhaal.

De commissie heeft geen aanwijzingen voor Schippers’ theorieën. Sterker: de commissie vond dat een anonieme brief over de deal, verstuurd aan de Kamer, onterecht door Kamervoorzitter Van Miltenburg (ook VVD) is vernietigd. Dat een ministerieel persbericht, dat Nieuwsuur weersprak, aanvankelijk het correcte bedrag van 4,7 miljoen bevatte – waarna dit cijfer mysterieus verdween. Dat Teeven bijna gelijktijdig met de deal een reeds opgelegde gevangenisstraf voor Cees H. niet uitvoerde.

En: dat de top van het OM vele, vele onjuiste ambtsberichten over de zaak aan bewindslieden stuurde – terwijl het bonnetje gewoon in het archief lag.

Na Opstelten en Teeven ruimden de secretaris-generaal, de Nationale Politiechef, de directeur voorlichting en de voorlichter van het persbericht al het veld. In het apparaat is nu de speculatie dat Herman Bolhaar, voorzitter van het College van procureurs-generaal, dit niet kan overleven.

Je kunt evengoed zeggen dat de VVD, met de vorming van dat enorme ministerie van Veiligheid en Justitie, boven haar macht greep. Wie ‘orde op zaken’ wil stellen, moet zijn zaakjes op orde hebben. Anders gaan de zaken er met jouw orde vandoor.