Niet klomp of Sint, maar molenaar moet beschermde traditie worden

Het molenaarschap is de eerste Nederlandse voordracht voor de Unescolijst van immaterieel erfgoed: te beschermen tradities.

Een molenaar in Kinderdijk, bij Alblasserdam, beklimt een van de wieken van zijn molen. De negentien molens in Kinderdijk staan sinds 1997 op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Foto Frans Lemmens/HH

Molengek, noemt Groninger Johan van Dijk (28) zichzelf. Als kind bouwde hij molentjes van luciferhoutjes. Op zijn zestiende begon hij een opleiding tot vrijwillig molenaar. Nu werkt hij als vrijwilliger in een zaagmolen in Warffum en een koren- en pelmolen in Mensingeweer.

Nederland nomineert het molenaarschap voor de Unescolijst van immaterieel erfgoed, maakte minister Bussemaker (Cultuur, PvdA) gisteren bekend. Op de lijst staan tradities en gebruiken die volgens de VN-organisatie behouden moeten blijven. Dat het molenaarschap er mogelijk bij komt, vindt Van Dijk „een erkenning”. „Ik hoop dat het helpt jongere generaties enthousiast te maken.”

Het is de eerste keer dat Nederland een traditie voordraagt. Het molenaarsambacht is op advies van de Raad voor Cultuur gekozen uit een inventarisatie van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. Op de Nederlandse lijst staan ook onder meer carbidschieten, klompen maken, de Nijmeegse Vierdaagse en Sinterklaas. „We ervaren dit als een geweldige steun in de rug”, zegt Frits Bloem (66) van het Gild Fryske Mounders. „We willen zorgen dat het ambacht veilig wordt gesteld.” Een notering op de Unescolijst heeft vooral symbolische waarde; er is geen geldbedrag aan verbonden.

In Nederland zijn meer dan duizend vrijwillige en meer dan vijftig professionele molenaars actief. Ze volgden een opleiding bij één van de drie molenaarsgilden. Het zijn heel verschillende mensen, zegt Van Dijk. Een kinderarts, een postbode, een dominee. Sinds kort ook een voormalig vluchteling uit Joegoslavië. Voornamelijk mannen, eerder oud dan jong. „En allemaal eigenwijs.”

Bij het Gilde van Vrijwillige Molenaars steeg het aantal gediplomeerden tussen 2006 en 2014 met 30 procent. Van Dijk hoopt dat een plek op de erfgoedlijst subsidieverstrekkers stimuleert het onderhoud te bekostigen. De meeste molens zijn van stichtingen. Molenaar Bloem: „Als Unesco ons op de lijst accepteert, hebben we in het molenwereldje zeker een feestje.”