IJsselkogge bij Kampen blijkt heel compleet

De IJsselkogge, die vier jaar geleden bij Kampen werd ontdekt en nu, nog op de rivierbodem, pas verder onderzocht is, blijkt behoorlijk compleet te zijn. „Het schip is begin vijftiende eeuw samen met een punter en een aak waarschijnlijk met opzet afgezonken om verzanding van de IJssel tegen te gaan”, vertelt onderwaterarcheoloog Wouter Waldus van ADC Archeoprojecten.

Na het wegzuigen van vier meter zand en twee maanden onderzoek op de bodem van de IJssel stelt hij tot zijn verbazing vast dat het twintig meter lange en acht meter brede schip niet volledig is ontmanteld zoals wel verwacht werd voor een expres afgezonken schip. Waldus: „Op het achterdek hebben we een koepeloven van kloostermoppen en geglazuurde tegels gevonden. Een onverwachte ontdekking, want tot nu toe dachten we dat ze op koggen vuurkisten gebruikten.”

Verder ontdekten ze delen van een pompsysteem om het buiswater weg te krijgen, en een bijna compleet want-rust, dat aan de buitenkant van het boord zit en voor de verbinding van de touwen naar de mast dient.

„Mogelijk moest het afzinken met enige haast gebeuren en kostte alles weghalen teveel tijd”, denkt Waldus.

Voor archeologen was de kogge, in de dertiende, veertiende en vijftiende eeuw het kenmerkende handelsschip van de Hanzesteden, lang een bijna mythisch schip, alleen bekend uit historische bronnen en afbeeldingen.

Pas in 1963 werd in Bremerhaven een goed bewaard gebleven exemplaar opgegraven, uit de tweede helft van de veertiende eeuw. Twintig jaar later werd in de Flevopolder bij Nijkerk een koggewrak uit het begin van de veertiende eeuw ontdekt. De IJsselkogge uit het begin van de vijftiende eeuw laat de ontwikkeling van dit scheepstype zien.

In de loop van januari wordt de IJsselkogge voorzichtig uit het water getakeld, aldus Waldus. „Als het hout nog in goede conditie is, zal het schip daarna worden geconserveerd en tentoongesteld worden.”