Foliumzuuradvies rond conceptie werkt niet

Ondanks het advies aan vrouwen die zwanger willen worden om foliumzuurtabletjes te slikken, neemt het aantal baby’s met open ruggetjes niet af. Dat blijkt uit Europees onderzoek. De onderzoekers willen nu dat voeding wordt verrijkt met foliumzuur.

Ondanks de aanbeveling aan vrouwen die zwanger willen worden om foliumzuurtabletjes te slikken, is het aantal kinderen met open ruggetjes niet afgenomen.

Dat blijkt uit een Europese studie, gisteren gepubliceerd in The BMJ. Vanaf halverwege de jaren 90 riepen overheidscampagnes op om de pilletjes te slikken. In de periode van 1991 tot 2011 bleef het aantal foetussen met een open ruggetje of een ander zogeheten neurale-buisdefect ongeveer gelijk: 9,1 per 10.000 geboorten.

Neurale-buisdefecten zijn aangeboren afwijkingen waarbij het ruggemerg niet goed sluit. Patiënten zijn vaak verlamd en krijgen een waterhoofd. In milde vorm is dit operatief te herstellen na de geboorte.

De gegevens voor het onderzoek komen uit registraties van 19 Europese landen verzameld in de EUROCAT-databank, waarin aangeboren afwijkingen worden bijgehouden.

In 1991 lieten Britse onderzoekers zien dat extra foliumzuur voorafgaand aan en tijdens de zwangerschap het risico op neurale buisdefecten met ruim de helft vermindert. Foliumzuur komt van nature voor in bladgroenten, maar in te lage concentraties om een optimale dosis binnen te krijgen.

In de Verenigde Staten en Canada wordt foliumzuur toegevoegd aan brood en ontbijtgranen, zodat vrouwen met zwangerschapswens altijd voldoende foliumzuur zouden binnenkrijgen. De meeste Europese landen adviseren de pilletjes. In Nederlands is het advies om dagelijks 400 microgram te slikken, tenminste een maand voor de conceptie tot twee maanden in de zwangerschap.

In Noord-Amerika ging het aantal kinderen dat geboren werd met neurale-buisdefecten snel omlaag, maar in Europa blijft verandering uit. Het advies aan vrouwen is onbekend of te vrijblijvend, denken de onderzoekers. Ze pleiten ervoor om ook hier foliumzuur aan voeding toe te voegen. Dat adviseerde de Nederlandse Gezondheidsraad al in 2008, maar de overheid nam dat niet over.

Voeding verrijkt met foliumzuur voorkomt weliswaar ernstige geboorteafwijkingen, maar zou, omdat iedereen het eet, nadelig kunnen zijn voor anderen. Er zijn aanwijzingen dat foliumzuur bij ouderen met kanker de tumorgroei kan bevorderen. Daarom is meer onderzoek nodig om te kijken hoe veilig de toevoeging van foliumzuur aan voeding is, schrijven commentatoren in The BMJ.

In een Noord-Nederlands onderzoek van drie jaar geleden bleek dat de helft van de zwangeren het foliumzuuradvies had opgevolgd. Vooral jonge, laagopgeleide vrouwen blijken de boodschap vaak te missen. Nederland doet het in vergelijking met andere Europese landen overigens niet slecht. In Nederland heeft op 8 op de 10.000 geboren kinderen een neurale buisdefect.

Uit de BMJ-studie blijkt dat het aantal geboortes van kinderen met neurale-buisdefecten in Europa afneemt. Maar dat komt doordat steeds meer van zulke zwangerschappen voortijdig beëindigd worden.