Een overrompelende ontdekkingsreis

Theater Utrecht speelt ‘Een soort Hades’, een bewerking van de hel van de Zweedse toneelschrijver Lars Norén (1944). Op de tentoonstelling van de Duitse kunstenaar Markus Selg kun je je laven aan de spetters van reusachtige (gefilmde) watervallen.

De Duitse kunstenaar Markus Selg (1974) zal ‘Ja’ zeggen, als je hem vraagt of hij gelooft. Op grond van de titels die Selg aan zijn tentoonstellingen gaf – Het Testament, De oversteek van de Jordaan – zou je denken dat de in Nederland nauwelijks bekende kunstenaar christelijk is. Maar op de grote solotentoonstelling van Selg, in De Hallen in Haarlem, blijkt dat religie te beperkt is om zijn geloof te duiden.

Waarin gelooft Markus Selg? Om te beginnen in de kracht van kunst en van zorgvuldig tentoonstellen. Primitive Data is door de zorg en liefde waarmee ze is opgebouwd een overrompelende ontdekkingsreis. Selgs wereld moet je ondergaan, in woord, beeld en geluid.

Op je tocht – door zalen met thema’s als (weder)geboorte en dood, liefde en verleiding, metamorfose – ontmoet je sjamanen, christelijke helden en archetypen die een scala aan menselijke emoties vertolken, soms begeleid door het aanzwellend geluid van een straaljager, soms ook door vogeltjesgefluit. Je laaft je aan de spetters van reusachtige (gefilmde) watervallen, kijkt met een alziend oog de werkelijkheid in, struikelt over een betoverde kano, keert terug in de tijd en springt vooruit.

Echte ‘primitieve’ voorouderbeelden staan naast hypnotiserende videoschermen waarop olievlammen of slangen kronkelen. Een compleet panorama van piepschuim bevat surrealistische schilderijen, vreemd bewerkte banken en een poëtische parabel over vrouwelijke individualiteit. Er zijn feeëriek verlichte negentiende-eeuwse beschilderde glastableaus, digitale schilderijen, er zijn straatbeelden uit Benin, nepbomen uit het paradijs en nog veel meer.

Selg haalt historische objecten uit hun context en geeft ze een nieuwe lading. Dat kun je eclectisch noemen, maar ook vernuftig en rijk gelaagd. Zo componeert hij in De Hallen een symfonie, een Gesamtkunstwerk dat uit honderden delen is opgebouwd. En de som daarvan is vele malen groter dan de afzonderlijke soms niet zo sterke werken voor zich. Deze solo geeft je het gevoel dat de tijd is opgeheven, en dat heden, verleden en toekomst één groot onlosmakelijk geheel vormen.

Dit spirituele uitgangspunt is Selgs ware queeste. Kunst is zijn middel. Niet één religie of geloof wordt bevoorrecht boven het ander. Dus vraag Markus Selg waar hij in gelooft, en hij zal antwoorden: stel je open voor wat de ander gelooft en zie hoe je wereld daardoor verrijkt.

Lucette ter Borg