Column

Drastische actie Turkije gevolg van roekeloos gedrag Rusland

Van het begin af aan is de Russische militaire interventie in de Syrische oorlog gekenmerkt door roekeloosheid. Pas een uur voor de eerste Russische bombardementen eind september begonnen, vond Moskou het nodig de Amerikanen daarvan op de hoogte te stellen. Of ze maar uit de buurt wilden blijven. Vervolgens heeft het nog weken geduurd voor er afspraken werden gemaakt om het gevaar van ongelukken te beperken. En nog altijd zijn de risico’s groot in het drukke Syrische luchtruim, waar Amerikaanse, Russische, Syrische en Franse gevechtsvliegtuigen actief zijn.

Turkije heeft Rusland afgelopen maanden herhaaldelijk terechtgewezen als Russische gevechtsvliegtuigen het Turkse luchtruim schonden. Toen de Turken vorige maand een Russische drone boven Turks grondgebied neerschoten, zeiden ze dat ze met een Russisch gevechtsvliegtuig precies hetzelfde zouden doen. Maar al die waarschuwingen waren aan Moskou niet besteed, bleek dinsdag.

Ook al heeft de Russische SU-24 jachtbommenwerper zich vermoedelijk nog geen halve minuut in Turks luchtruim bevonden, Turkije had het recht zijn territorium te verdedigen en het toestel, na herhaalde aanmaningen, uit de lucht te schieten. Wel was het een drastische stap en een gevaarlijke escalatie. Een directe militaire confrontatie tussen deze twee grootmachten, tegen de achtergrond van een hoog oplopende oorlog, kan verstrekkende gevolgen hebben. Temeer omdat Turkije lid is van de NAVO, waardoor een conflict met Rusland snel een veel grotere dimensie kan krijgen. Een aanval op één lidstaat moet binnen het bondgenootschap immers opgevat worden als een aanval op alle lidstaten, dat is de solidariteitsafspraak die het fundament van de NAVO is.

Maar van een aanval op Turkije was geen sprake, zoals president Poetin terecht vaststelde. De NAVO heeft er dan ook goed aangedaan wel steun voor Turkije uit te spreken, maar ook op te roepen tot kalmte, deëscalatie en gesprekken tussen Moskou en Ankara.

Het probleem van zelfs zo’n heel korte Russische schending van het luchtruim is dat Rusland dit gevaarlijke spel vaker speelt om de reacties te testen, onder meer rond de Oostzee. Minder nog dan Turkije kunnen de Baltische landen het zich veroorloven de indruk te wekken dat ze Rusland laten begaan. Voorspelbaarheid is belangrijk voor de stabiliteit, ook de voorspelbaarheid dat schendingen van het luchtruim niet worden getolereerd.

Het is nu van het grootste belang dat de presidenten van Turkije en Rusland het hoofd koel houden en de kwestie niet verder uit de hand laten lopen. Ook al vergt dat meer zelfbeheersing en redelijkheid dan waar de beide leiders om bekend staan.