Turkse regering: dit was een provocatie

Ankara wil zich niet laten intimideren door de Russen, met wie Turkije een pragmatische relatie onderhield.

Boze Turken demonstreerden gisteren voor het Russische consulaat in Istanbul.

Wat Turkije betreft hadden de Russen met hun militaire bemoeienis in Syrië al veel eerder een grens overschreden. Gedekt door Russische gevechtsvliegtuigen rukten troepen van het regime van Bashar al-Assad de afgelopen dagen vervaarlijk op richting Turkse grens. De door Turkije gesteunde opstandelingen tegen Assad kwamen in het nauw.

Turkse media stonden maandag bol van de dramatische oproepen van de Turks sprekende minderheid in Syrië, de Turkmenen. Zo’n 1.500 vluchtelingen uit Turkmeense dorpen waren naar de grens met Turkije gekomen. De Turkmeense milities wilden meer wapens, vooral luchtafweergeschut, om zich te kunnen verdedigen.

Turkije is daar gevoelig voor. Om de Turkmeense ‘broeders’ te helpen, maar vooral om te voorkomen dat het gebied aan de grens wordt ingenomen door Assad.

De Russische ambassadeur in Turkije werd opnieuw op het matje geroepen. Ook de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zou langskomen. En toen drong gisterochtend een Su-24-jachtvliegtuig kortstondig het Turkse luchtruim binnen. Het vloog langs de grens en scheerde over een puntje Turkije dat Syrië in steekt. In de minuten daarvoor klonk over de noodfrequentie waarop alle vliegtuigen in zo’n grensgebied geacht worden af te stemmen een waarschuwing. En nog een. „Eerst heel beleefd en vriendelijk”, vertelt een piloot van een commerciële vlucht die in de buurt was. „Daarna steeds dwingender en uiteindelijk schreeuwend.”

Voor de Turkse regering was het een provocatie door Rusland, dat voortdurend de slagkracht van tegenstanders uittest. Premier Davutoglu herhaalde ’s middags dat Turkije het recht heeft zichzelf op alle mogelijke manieren te verdedigen en dat ook zal doen. Dit NAVO-lid met een groot en goedgetrainde leger is zelfs voor de Russen niet bang, was de boodschap.

De afgelopen jaren hielden Turken en Russen hun relatie zo zakelijk mogelijk. De onderlinge geschillen werden pragmatisch geparkeerd zolang er geld kon worden verdiend. Turkije is afhankelijk van Russisch gas en ontvangt jaarlijks miljoenen Russische toeristen.

Toen op 3 en 4 oktober het Turkse luchtruim werd geschonden door Russische straaljagers, liet Ankara de zaak niet oplopen. Turkije en Rusland leken het onderling te hebben afgekaart. Tot gisterochtend. De zakelijke vriendschap functioneert zolang de ander niet te dichtbij komt.