Scheepsberichten brengen Britten bijna onder hypnose

In het Verenigd Koninkrijk mopperen ze graag over het weer. Maar kom niet aan de dagelijkse uitzending van de Shipping Forecast.

Pas later besef ik hoe opmerkelijk het gesprek op de golfclub van Cleeve Common was. De mannen aan de toog beginnen namelijk níét over het weer als ik binnenkom.

En dat terwijl ik al ruim een uur in de dikke mist door de Cotswolds loop. Het zicht op de common, de meent, is minder dan twee meter. Ik heb al moeite het wandelpad te ontwaren; met geen enkele mogelijkheid kunnen zij hun golfballen zien, laat staan de holes.

Het is het soort weer dat normaal onmiddellijk een gesprek zou uitlokken. Engelsen beginnen altijd over het weer – zeker tegen een vreemdeling. Een opmerking als ‘Wat een weertje, hè?’ is de manier om hun natuurlijke reserves te laten varen, en een gesprek aan te knopen. Elk ander soort vraag wordt ongepast gevonden als je iemand niet kent. En voor een buitenlander geldt dus ook dat het essentieel is de juiste weerpraat te hebben.

Over extreem weer – dikke mist – kan bovendien fijn worden gemopperd. Volgens antropologe Kate Fox, auteur van Watching the English, heeft dat als bijkomend sociaal voordeel dat tussen de sprekers onmiddellijk een band wordt gekweekt, een gedeelde solidariteit: wij tegen het weer. Waarbij het Britse karakter ook nog eens bovenkomt. Mopperen mag, bij de pakken neerzitten niet. Keep calm and carry on, zoals de posters tijdens de Blitz in de Tweede Wereldoorlog zeiden. Vandaar dat zij noch ik zich laten afschrikken door een beetje slecht weer. Je trekt je regenpak aan en doet stoïcijns alsof er niets aan de hand is.

Ergste storm in drie eeuwen

Maar er blijkt nieuws dat zelfs de dikke mist irrelevant maakt. De BBC heeft aangekondigd na 93 jaar te breken met het Met Office, het Britse KNMI. Sinds het eerste weerbericht op de radio, op 14 november 1922, zijn ze partners. Beide even gekoesterd én bekritiseerd.

Want het Met Office is zeker niet onfeilbaar. Elke Brit van een bepaalde leeftijd weet zich het beroemde weerbericht uit 1987 te herinneren waarin Michael Fish de BBC-kijkers vertelde dat er géén orkaan op komst was: „Maakt u zich geen zorgen.” Het werd de ergste storm in drie eeuwen. In Zuid-Engeland vielen negentien doden. Dat was volgens het meteorologische instituut overigens een uitzondering. Het gaat er prat op „een van de betrouwbaarste ter wereld” te zijn: 91 procent van zijn vierdaagse voorspellingen is juist.

Het is niet de scheiding tussen BBC en Met Office die de mannen op Cleeve Common bezighoudt, al is de mogelijkheid dat – o schrik! – het weerbericht opeens door buitenlanders kan worden verzorgd, even onderwerp van discussie. Naar verluidt zijn zowel het Nieuw-Zeelandse Metra als de van oorsprong Nederlandse MeteoGroup kanshebbers de nieuwe weerleveranciers te worden.

Groter probleem voor de golfers is wat er met de Shipping Forecast zal gebeuren. Met de kalme, bijna hypnotiserend klinkende scheepsberichten die de Britten – of ze nu op zee zijn of aan land – om tien voor een ’s nachts in slaap sussen of ’s ochtends iets voor half zes wakker wiegen. „Viking, North Utsire, South Utsire. Southeasterly 4 or 5, occasionally 6. Slight or moderate. Showers. Good. Cromarty, Forties, Tyne. South or Southeast 4 or 5, increasing 6” klinkt het dan.

De voor de meesten onbegrijpelijke, maar dichterlijke opsomming is zo beroemd, dat hij in de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen in 2012 zat. Toen de BBC het tijdstip van uitzending ooit verschoof, stond het land op zijn kop. Wie aan de Shipping Forecast komt, komt aan de Britten.

Maar het ritueel blijkt ook voor het Met Office en de BBC heilig. Enkele uren na de aankondiging van hun scheiding komt het verlossende woord: de Shipping Forecast blijft bestaan.