Rechtbank in Assen verwerpt levenslang

Drentse broers krijgen dertig jaar gevangenisstraf, geen levenslang. Daarmee stelt de rechter die straf ter discussie.

De rechtbank in Assen vindt de manier waarop in Nederland levenslange gevangenisstraffen ten uitvoer worden gebracht niet langer humaan. Dat blijkt uit een gisteren uitgesproken vonnis tegen de broers Admilson (31) en Marcos R. (30) die terechtstonden voor drie roofmoorden in Drenthe. Ze moeten allebei dertig jaar de gevangenis in, de hoogst mogelijke tijdelijke gevangenisstraf.

De officier van justitie had levenslange gevangenisstraffen geëist, maar die wees de rechtbank expliciet van de hand. Levenslang betekent in Nederland dat een veroordeelde tot zijn dood in de cel zit. Dat staat, aldus het vonnis, „op gespannen voet” met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Ontbreekt enig perspectief op vrijlating, dan vindt het Hof in Straatsburg levenslang geen menswaardige straf. Veroordeelden hebben recht op hoop.

De drie advocaten van de twee broers reageerden opgetogen. „Historisch” noemt Noortje Lut, raadsvrouw van oudste broer Admilson, de motivering. Een „gedurfde uitspraak”, beaamt Wim Anker, die Marcos terzijde stond. En geheel in lijn met de rechtspraktijk, onderstreept hij. Want levenslang gestraften in Nederland hebben geen uitzicht op vrijlating. De mogelijkheid van gratie blijkt in de praktijk „een fopspeen. Het siert deze rechtbank dat men dat erkent. Het enige instituut dat nu nog door de bocht moet, is de wetgever.”

De levenslange gevangenisstraf in Nederland staat al langer ter discussie. Juristen en politici, onder wie PvdA-Kamerlid en oud-rechter Jeroen Recourt, pleiten voor een tussentijdse toets. Die bestaat ook in buurlanden. In Duitsland wordt levenslang na vijftien jaar getoetst, in Engeland na 25 jaar. Ook het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat zich buigt over oorlogsmisdaden, doet dit na 25 jaar.

De staatssecretaris heeft aangekondigd de straf „nader te bezien”. Nederland telt nu een recordaantal van 36 gestraften die tot hun dood in de cel zitten. Afgelopen voorjaar kregen Adil A. en Anouar B. levenslange celstraffen opgelegd vanwege een dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Kort daarna werd ook Limburger Lau G. tot levenslang veroordeeld voor de moord op twee mannen om drugs. Een paar dagen later pleegde hij in zijn cel zelfmoord.

De adoptiebroers uit Brazilië komen bij goed gedrag na twintig jaar vrij. „Initiatiefnemer” Admilson krijgt daarna tbs met dwangverpleging, om de maatschappij tegen hem te beschermen. De ex-militair schoot in november 2012 een 55-jarige wandelaar dood toen die zijn hondjes uitliet op het Dwingelderveld. Een half jaar later wurgden Admilson en Marcos een ouder echtpaar uit Exloo. De broers wilden snel rijk worden.

Admilson, gekleed in een smetteloos wit overhemd, schrok van de uitspraak. Nog tijdens het voorlezen sprong hij op en onderbrak hij de voorzitter. „Geef mij levenslang, joh. Ik ben degene die dit gedaan heeft.”

Zijn advocaten ontraden hem in beroep te gaan. „Gelukkig geen levenslang”, reageert raadsman Michael Ruperti. „En zijn militaire verleden is niet tegen hem gebruikt. Ik ben ervan overtuigd dat het nooit zover was gekomen als hij bij Defensie was blijven werken. Maar Admilson nam ontslag, ging voor zijn verslaafde broertje zorgen, miste structuur en belandde in een neerwaartse spiraal.”