Obama wil zijn opvolger niet opzadelen met oorlog

De Franse president Hollande kreeg in Washington vooral morele steun voor offensief tegen IS.

President Obama ontving Hollande gisteren in het Witte Huis. „Wij Amerikanen staan naast onze vrienden.”

Veel had Barack Obama zijn Franse ambtgenoot François Hollande niet te bieden, toen die gisteren in het Witte Huis om extra steun vroeg in de strijd tegen Islamitische Staat. Obama beloofde Hollande dat de luchtaanvallen op IS zullen worden opgevoerd, en dat inlichtingen beter zullen worden gedeeld. Ook gaf Obama morele steun aan de Franse bevolking. „Wij Amerikanen staan naast onze vrienden, in goede en in slechte tijden.”

Obama wil volgens Derek Chollet, tot vorig jaar staatssecretaris van Defensie, koste wat kost voorkomen dat Amerika verder de Syrische bur geroorlog ingetrokken wordt. „Hij is aan zijn laatste jaar begonnen, en dat beïnvloedt zijn houding. Hij wil zijn opvolger niet met een oorlog opzadelen, zoals hem dat in 2009 was overkomen.”

Obama blijft, ook na ‘Parijs’, balanceren tussen oorlogvoeren en niets uitrichten. Chollet: „Hij speelt het zo dat hij niet verliest.”

Obama maakte duidelijk dat hij de oorlog tegen Islamitische Staat ziet als een strijd van lange adem. Het is volgens hem een oorlog die om ideeën gaat, meer dan om militaire overwinningen. „Groepen als ISIL [de afkorting die Obama meestal gebruikt] verslaan ons niet op het slagveld. Ze proberen ons thuis bang te maken.” De enige manier om IS te verslaan, zei Obama, is „dat we onze idealen koesteren, en niet toegeven aan angst”.

Dit was geen verwijzing naar Europa, maar naar het escalerende Syriëdebat in de Verenigde Staten. Obama’s zorg is vooral de angstige reactie in de Verenigde Staten op de aanslagen in Parijs. In januari, toen het tijdschrift Charlie Hebdo een van de doelwitten was, werd IS vooral als een Europees probleem gezien. Nu is de situatie radicaal anders.

Angst voor IS heeft het vluchtelingendebat totaal overgenomen. Obama heeft beloofd het komende jaar tienduizend Syrische vluchtelingen op te nemen. Van de vijftig gouverneurs, zegt meer dan de helft – op een na allemaal Republikeinen – geen vluchtelingen in zijn of haar staat te willen opvangen.

Het Huis van Afgevaardigden, waar Republikeinen in de meerderheid zijn, heeft een wet aangenomen die de komst van vluchtelingen onmogelijk maakt. De gouverneurs spreken buiten hun bevoegdheid, en de wet zal vrijwel zeker een veto van Obama krijgen, maar voor het eerst heeft de vluchtelingencrisis een binnenlands-politieke lading.

Waterboarden

Omdat de discussie samenvalt met de aanloop naar de Republikeinse voorverkiezingen, proberen de meeste presidentskandidaten een debat over de islam te ontketenen. Koploper Donald Trump reageerde vorige week positief toen hem gevraagd werd wat hij vond van het bijhouden van dossiers over Amerikaanse moslims. Inmiddels heeft Trump dat wat afgezwakt, maar hij wil nog steeds dat Syriërs door de inlichtingendiensten in de gaten worden gehouden. Ook zou hij het waterboarden weer willen invoeren, niet alleen als ondervragingstactiek, maar ook als straf.

De argumentatie levert hem veel kritiek op: hij zegt zich tv-beelden te herinneren van moslims in New Jersey die in 2001 stonden te juichen toen de Twin Towers instortten. Ook kandidaat Ben Carson zei zich die beelden te herinneren. Voor het bestaan van die beelden is alleen geen bewijs. Wel bespelen Trump en Carson sentimenten in de actieve achterban van de Republikeinse partij, waar bijna tweederde van de leden negatieve gevoelens koestert jegens moslims.

De aanslagen in Parijs bieden kansen. Kandidaten Jeb Bush en Ted Cruz suggereerden na de aanslagen dat voortaan alleen voor christelijke vluchtelingen plaats is in de VS. Bush had moeite zijn standpunt uit te leggen, en trok het na een paar dagen weer in. Cruz maakte een agressief spotje, dat op Obama gericht is. Obama had dergelijke voorstellen „on-Amerikaans” genoemd. Cruz zegt in het spotje: „Als u me wilt beledigen, doe dat dan recht in mijn gezicht.”

Obama verwees gisteren naar Frankrijk, waar het opvangen van Syrische vluchtelingen na de aanslagen gewoon doorgaat. „President Hollande zei dat onze plicht om vluchtelingen te helpen en de plicht om veiligheid te bieden hand in hand gaan.”

Volgens Obama is het opvangen van vluchtelingen een Amerikaanse kernwaarde. Met een impliciete verwijzing naar de jaren van voor de Tweede Wereldoorlog, toen Joodse vluchtelingen steevast werden geweigerd: „De keren dat wij hebben toegegeven aan onze angsten, hebben we daar spijt van gekregen.”