Koude Oorlog als nostalgisch plaatjesboek

Tom Hanks als advocaat James B. Donovan inBridge of Spies
Tom Hanks als advocaat James B. Donovan inBridge of Spies

Over Bridge of Spies hangt een gloed van nostalgie. Dat zal ermee te maken hebben dat het tijdvak van de Koude Oorlog voor regisseur Steven Spielberg ook het nodige jeugdsentiment lijkt te bevatten. Voor de regisseur valt de periode samen met zijn jeugd en hij vertelde levendige herinneringen te hebben aan beroemde incidenten als het neerhalen van het Amerikaanse spionagevliegtuig U2 boven de Sovjet-Unie in 1960, waarbij piloot Francis Gary Powers in handen viel van de vijand. Die gebeurtenis krijgt een plaats in de film waarin Tom Hanks advocaat James B. Donovan speelt. Hij staat eerst de Russische spion Rudolf Abel (Mark Rylance) bij, en behoedt hem voor de elektrische stoel. Vervolgens krijgt hij de opdracht om in Berlijn te onderhandelen met de Russen over een gevangenenruil.

De film ziet er prachtig uit, maar dat draagt juist bij aan de wat onwerkelijke, sprookjesachtige sfeer. De personages zijn voor een Spielbergfilm opmerkelijk snedig en welbespraakt. Dat valt op het conto te schrijven van Ethan en Joel Coen, die een oorspronkelijk script van Matt Charman onderhanden namen en voorzagen van droge humor hier en daar. Maar Spielberg slaagt er niet in om iets van de angst voor nakende destructie van de planeet op het hoogtepunt van de Koude Oorlog over te brengen. Geschiedenis is hier vooral een fraai plaatjesboek.

Tom Hanks is het vleesgeworden fatsoen, zijn handelsmerk. Maar juist in de ondoorzichtige wereld van diplomatie en spionage had iets meer dubbelhartigheid de film misschien wat peper kunnen geven. Een spionagethriller kun je Bridge of Spies eigenlijk niet noemen, bij gebrek aan spanning. ‘Kostuumdrama’ dekt de lading beter. De duidelijk op de huidige situatie van terreurverdachten toegesneden moraal dat iedereen recht heeft op een eerlijk proces, is niet genoeg om de film veel zeggingskracht te geven. Waarom Spielberg een spionagefilm wilde maken, die eigenlijk weinig toevoegt aan het genre, blijft onduidelijk. Of het moet inderdaad nostalgie zijn geweest.