‘Ik dacht elke dag: ze slaan me in elkaar’

De acteur trok maandenlang als Hitler door Duitsland voor de komedie ‘Er ist wieder da’. Mensen liepen leeg, gingen tekeer, vroegen om hulp. „Onze normen zijn echt aan het schuiven.”

Herr Hitler (Oliver Mansucci) leert 'das Internetz'kennen.

Het ging te ver om ook de promotie voor de Duitse hitkomedie Er ist wieder da verkleed als Hitler te doen. Zoals komiek Sacha Baron ‘in karakter’ bleef bij de lancering van zijn films over Ali G., Borat en Brüno. „Ik ben ook echt klaar met Hitler”, zegt acteur Oliver Masucci. „Het is vreselijk vermoeiend om week in, week uit 18 uur per dag in je rol te blijven. Al zit er een film in: Hitler op Europese tournee.”

Recensie: Adolf Hitlers onvermijdelijke reïncarnatie als tv-komiek

Masucci (46) geniet in hotel l’Europe te Amsterdam zichtbaar van zijn plotse roem. Echt bekend was de acteur tot voor kort niet. Hij staat al twintig jaar op de planken, sinds 2009 bij het Wiener Burgtheater. Had wat tv-rolletjes.

Hitler is vele malen nagespeeld, in serieuze films, maar ook in komedies. Zie hier de bekendste imitaties:

Die toneelachtergrond bleek een voordeel. Omdat Hitler ook een podiumbeest was, met kraakheldere dictie, theatrale poses en grote gebaren. Omdat Masucci gewend is aan interactie met publiek. Omdat zijn gezicht niet bekend is, wat zou afleiden.

Gespleten persoonlijkheid

Op auditie voor de rol van Hitler draaide het om improvisatie en onverstoorbaarheid. Masucci: „(Regisseur) David Wnendt liet me als Hitler een asiel bellen voor een hondje, want ik had mijn vorige gedood met cyaankali. Of liet twee psychiaters aanrukken die dachten dat hij een documentaire maakte over een man met een gespleten persoonlijkheid. Of zij konden onderzoeken of ik echt geloofde dat ik Hitler was.”

Achtergrond: Ex-bajesklant Duitsland bang voor terugval

Masucci gaf zichzelf vooraf weinig kans op deze ‘droomrol’. Hij is 1,88 meter, tien centimeter langer dan der Führer en moest voor de rol 25 kilo aankomen. Geen probleem: met spuuglok, streepsnor en uniform is iedereen Hitler. Anders lag het met de lichaamstaal, mimiek en stem. „Zo’n tierende Hitlerspeech kan elke Duitser nadoen. En niets ten nadele van Bruno Ganz in Der Untergang, maar die zieke, paranoïde Hitler moest ik nu juist niet zijn. De uitdaging was een vaderlijke Hitler neer te zetten, een luisterend oor. Hoe klonk een ontspannen Hitler?”

Masucci bestudeerde kilometers film, home movies van Hitlers liefje Eva Braun, Walt Disneys Sneeuwwitje, de lievelingsfilm van der Führer. „Ik had 50 speeches van Hitler op een USB-stick. De speech die me aan het juiste, wat lagere timbre hielp, was een rustig verhaal dat Hitler hield voor Finse officieren. Hij legt daar bijna verontschuldigend uit waarom hij de Finnen in 1939 niet hielp toen Stalin aanviel.”

Fuck Germany!

Toen hij de stem had, kon Masucci als Hitler aan zijn tournee door het moderne Duitsland beginnen. Er ist wieder da bestaat grotendeels uit de gefilmde reacties op Hitler, die naar Duitse onmin luistert en suggesties voor oplossingen doet. „We moesten niet in Oost-Duitsland blijven hangen, zodat mensen konden zeggen: ach ja, die Ossies. We gingen juist naar het eiland Sylt of Beieren, waar ze rijk zijn.

„Eerlijk gezegd was ik tijdens de opnames altijd bang, ze moesten me soms echt de straat op duwen. Ik dacht: ze slaan me in elkaar. In plaats daarvan liepen mensen tegen me leeg. Heel gek.” Als Hitler had hij vijf man met contracten mee: wie in beeld is, stemt daar schriftelijk mee in. En lijfwachten. „Die moesten maar één keer in actie komen. Tijdens het WK voetbal riep een acteur verkleed als punk ‘fuck Germany’. Ik hitste voetbalfans op: ‘laten jullie dat zomaar zeggen, sukkels? Doe iets!’ De lijfwachten moesten de punk redden, het escaleerde griezelig snel.”

Opvallend genoeg vonden die voetbalfans het enig als die scène in de film kwam. Masucci: „In een Oost-Duitse kroeg wilden veertig, vijftig man best mee naar Berlijn om intellectuelen in elkaar te slaan. En dan heb je ‘Nipsters’. Nazi-hipsters die shows op internet hebben met muziek, lifestyle en tips hoe je een buitenlander vermoordt en je dan als skinhead moet vermommen. Slimme jongens, ze wisten van Er ist wieder da en deden gewoon mee.”

De acteur is er dus niet gerust op dat Duitse historisch schuldgevoel het rechtextremisme nog lang in toom houdt. „De week na de opnames was de eerste mars van Pegida tegen de islam in Dresden. Gewone, nette burgermannen. Onze normen schuiven, dat heb ik als Hitler direct ervaren. Het land wordt weer rijp voor simpele oplossingen voor complexe problemen.”