Dertig jaar cel, en bewust geen levenslang

Voor roofmoord was tegen twee broers levenslang geëist. Maar die straf vindt de rechtbank niet humaan.

De broers Admilson (31) en Marcos R. (30) die terechtstonden voor drie roofmoorden in Drenthe, moeten allebei dertig jaar de gevangenis in, de hoogst mogelijke tijdelijke gevangenisstraf. Dat heeft de rechtbank in Assen gisteren geoordeeld. Admilson kreeg daarbovenop tbs met dwangverpleging opgelegd.

De officier van justitie had levenslange gevangenisstraffen geëist, maar die wees de rechtbank expliciet van de hand. Levenslang betekent in Nederland dat een veroordeelde tot zijn dood in de cel zit en dat staat, aldus het vonnis, „op gespannen voet” met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Ontbreekt enig perspectief op vrijlating, dan vindt het Hof in Straatsburg levenslang geen menswaardige straf. Veroordeelden hebben recht op hoop.

De drie advocaten van de twee broers reageerden opgetogen. „Historisch” noemt Noortje Lut, raadsvrouw van oudste broer Admilson, de motivering. „Een gedurfde uitspraak”, beaamt Wim Anker, die Marcos terzijde stond. Ook in lijn met de rechtspraktijk, onderstreept hij. Want levenslang gestraften in Nederland hebben geen uitzicht op vrijlating. De mogelijkheid van gratie blijkt in de praktijk „een fopspeen. Het siert deze rechtbank dat men dat erkent. Het enige instituut dat nu nog door de bocht moet, is de wetgever.”

Nederland telt nu een recordaantal van 36 gestraften die tot hun dood in de cel zitten. Het kabinet heeft aangekondigd die straf „nader te bezien”.

Levenslange gevangenisstraf werd in 1870 ingevoerd ter vervanging van de doodstraf. Steeds meer juristen en ook politici, onder wie PvdA-Kamerlid en oud-rechter Jeroen Recourt, pleiten voor een tussentijdse toets. Die bestaat ook in de buurlanden. In Duitsland wordt levenslang na vijftien jaar getoetst, in Engeland na 25 jaar. Ook het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat zich buigt over oorlogsmisdaden, doet dit na 25 jaar.

Nu komen de adoptiebroers uit Brazilië bij goed gedrag na twintig jaar vrij. Admilson – volgens de rechtbank „de initiatiefnemer” – krijgt daarna tbs met dwangverpleging, om de maatschappij tegen hem te beschermen. De ex-militair schoot in november 2012 een 55-jarige wandelaar dood toen die zijn hondjes uitliet op het Dwingelderveld. Een half jaar later wurgde Admilson met Marcos een ouder echtpaar uit Exloo. De broers wilden snel rijk worden.

Admilson, gekleed in een smetteloos wit overhemd, schrok van de uitspraak. Nog tijdens het voorlezen sprong hij op en onderbrak hij de voorzitter. „Geef mij levenslang, joh” riep hij naar de rechter: „Ik ben degene die dit gedaan heeft.”

Zijn advocaten zullen hem ontraden in beroep te gaan. „Gelukkig geen levenslang”, reageert raadsman Michael Ruperti. „En zijn militaire verleden is niet tegen hem gebruikt. Ik ben ervan overtuigd dat het niet zover was gekomen als hij bij Defensie was gebleven. Maar Admilson nam ontslag, ging voor zijn verslaafde broertje zorgen, miste structuur en belandde in een neerwaartse spiraal.”