Adele is toch zeker Sinterklaas niet?

Uit die doodverklaarde cd’s, dvd’s en lp’s haal ik 85 procent van mijn inkomsten. Ik begrijp daarom Adele’s verzet tegen Spotify, want deze streamingdienst is nauwelijks beter dan gratis downloaden, aldus artiest Wim Kerkhof.

Bij Bertus Groothandel & Distributie ligt de nieuwe cd 25 van Adele klaar voor distributie. Foto Alexander Schippers / ANP

Vrijdag werd bekend dat zangeres Adele haar nieuwe album 25 voorlopig niet aanbiedt op de streamingdienst Spotify. Benieuwd hoe de mensheid deze klap zou verwerken, keek ik op Twitter. Een greep uit de reacties: ‘Binnenkort Adele illegaal downloaden aangezien het niet op Spotify staat. Fuck you’, twitterde @ChiemBalduk. En @JaradeGans: ‘Duss... @Adele niet op #spotify.. Dat wordt weer een avondje illegaal downloaden, want geen cdspeler meer in huis #dom #zo1800.’ Of neem de bijdrage van NRC-redacteur Peter van der Ploeg, alias @pvdp: ‘Helaas, Adele wil alleen relevant zijn in de pers, niet in de echte wereld.’

Als ik de reacties goed begrijp, is het Adele om het geld te doen en treitert ze haar fans door haar muziek niet op Spotify aan te bieden. Ze saboteert de vooruitgang. Ook gelezen: ze is geen echte artiest, want een echte artiest wil dat zijn muziek gehoord wordt. De ware muzikant moet wel een soort sinterklaasachtig figuur zijn.

De Volkskrant schreef een goede analyse over de verontwaardiging en Adeles verkooptactiek – ze zou verkooprecords mislopen als ze het album direct op Spotify aan zou bieden. Ook dat stuk leidde tot boze reacties. Zo zag ik een tweet van Alexander Klöpping die niet blij was dat er in het Volkskrant-artikel over ‘gratis luisteren’ werd gesproken: ‘Betalende muziekstreamers worden door de Volkskrant ff weggezet als steledieven. Koopt toch LP’s menschen!’

Inderdaad, muziek luisteren via Spotify is geen diefstal: de eigenaar van de muziek, krijgt er geld voor wanneer de muziek wordt afgespeeld. De luisteraar betaalt ofwel 9,99 euro voor een abonnement waarbij hij onbeperkt kan luisteren of ‘betaalt’ door het uitzitten van advertenties tussen de nummers. Beter dan dat je muziek illegaal gedownload wordt natuurlijk. Alleen betaalt Spotify nog altijd te weinig. We geven muziek niet gratis weg, maar het komt in de buurt.

Begrijp me niet verkeerd: Spotify is leuk. Het maakt het makkelijk om snel muziek te ontdekken. In mijn radioprogramma voor Radio Rijnmond kan ik nu muziek draaien waar ik anders twee weken op zou moeten wachten. Maar als muzikant merk ik dat de vergoedingen de dalende inkomsten uit cd-verkoop nog lang niet compenseren. Wat Spotify uitkeert, hangt van een aantal variabelen af, maar we spreken over bedragen tussen 0,006 en 0,0084 dollar per gestreamd nummer.

Een eigen voorbeeld dan. De laatste jaren zag ik zoals bijna iedereen de omzet uit albums sterk dalen. Het gaat nu nog om ongeveer 10.000 euro per jaar (het gemiddelde van 2011-2014), gelijk aan de kosten van de opname van een cd als je zuinig bent met studiotijd. In 2012 heb ik voor het eerst een album van The Amazing Stroopwafels op Spotify gezet, in 2014 volgden er nog drie. De Spotify-afrekeningen zijn door de populariteit van het medium weliswaar hoger geworden, maar zelfs als we uitgaan van de recentste cijfers is nog geen 10 procent van de album-omzet aan Spotify te danken. Het tweede half jaar van 2014 en het eerste van 2015 brachten samen 973 euro op.

Het zal ermee te maken hebben dat mijn luisteraars gemiddeld wat ouder zijn, maar het is toch erg weinig vergeleken met de omzet uit de al doodverklaarde cd’s, dvd’s en nu weer wat hippere lp: 85 procent. (De laatste 5 procent: iTunes).

(Hier verdient Wim Kerkhof niets aan, reken daarom keurig af bij Spotify)

Met de inkomsten uit clicks zou ik geen albums op kunnen nemen, en helaas is dat voor talloze bands zo. Waarom zijn we dan toch massaal begonnen onze muziek op Spotify te zetten? Omdat het beter was dan muziek illegaal te laten downloaden op groezelige websites. Op Spotify heb je zeggenschap over wat er online komt. Muzikanten koesteren de hoop dat mensen alsnog hun cd’s kopen – het complete artistieke product. Maar bovenal is het voor velen promotie onder luisteraars die ze anders niet (meer) zouden bereiken – goed voor kleine artiesten zoals wij die van onze optredens leven. Voor sterren als Adele geldt dat natuurlijk niet.

De groei van Spotify komt voort uit de wanhoop die leeft in de muziekindustrie. Muzikanten en labels zijn op deze trein gesprongen omdat ze het ook niet meer wisten. Inmiddels is Spotify zo groot dat het gevoel leeft dat je er niet meer omheen kunt.

Niemand betwist dat streaming de toekomst heeft, maar wie denkt dat hij een wereldverbeteraar is als hij 9,99 per maand besteedt aan een Spotify-abonnement, heeft het mis – het lijkt meer op een aflaat waarmee de downloadzonden worden afgekocht.

Het is goed dat artiesten zich tegen de lage tarieven blijven verzetten. Maar het zou vooral mooi zijn als we eens stoppen om alleen te denken vanuit het perspectief van de consument.