50.000 euro voor beeld van de aanslag? Niets controversieels

De eigenaar van een Parijs restaurant waar terroristen het vuur openden, zou bewakingsbeelden voor veel geld hebben verkocht. Dat vinden ze in het Verenigd Koninkrijk niet gek.

Still van camerabeelden uit Casa Nostra in Parijs, waar vijf mensen werden doorgeschoten.

Verontwaardiging in Frankrijk: bewakingsbeelden van de Parijse pizzeria Casa Nostra, waar tijdens de aanslagen van 13 november vijf mensen werden doodgeschoten, doken op op de website van de Britse tabloid Daily Mail. Ze zouden zijn gekocht, voor 50.000 euro. In Frankrijk is zogenoemde chequeboekjournalistiek, het betalen voor informatie door de pers, hoogst ongebruikelijk. Net als in Nederland.

Zo groot was de consternatie, dat de eigenaar gisteren in alle toonaarden ontkende. Tegen het Franse dagblad Nice Matin zei Dmitri Mohamadi: „Ik weet niets over die transactie. Ik heb geen geld aangeraakt.” En hij zei geen winst te willen maken „over de rug van de doden”. Hij impliceert dat iemand anders – een collega – de beelden zou hebben verkocht.

Aan de andere kant van het Kanaal is men verbaasd over de ophef. De Daily Mail zegt in een verklaring dat „er niets controversieels is aan de aankoop van de video”. Volgens de krant, wiens website met dagelijks 13 miljoen unieke bezoekers een van de grootste Engelstalige krantensites ter wereld is, was er „stevige concurrentie” en was publicatie „in het belang van het publiek”.

„Het is volkomen gebruikelijk te betalen voor zulke beelden”, zegt ook de Britse emeritus hoogleraar journalistieke ethiek Christ Frost. Zozeer dat hij verbaasd klinkt als hem een vraag over het kopen van beeld en verhalen wordt gesteld. „Ik kan me juist geen gebeurtenis herinneren waarbij dat niet gebeurde”. Hij wijst op een crash tijdens een vliegtuigshow afgelopen augustus in het zuiden van Engeland: „Ik weet niet of en hoeveel er is betaald, maar het zou me verbazen als er niets was geregeld. Alleen al omdat zenders exclusieve beelden willen .”

Frost ziet het zo: „Als een fotograaf beeld aanbiedt, dan betaal je hem. Waarom dan niet als een particulier foto’s heeft gemaakt?” En: „De bewakingsbeelden uit Parijs zijn van een privépersoon. Die staat volkomen in zijn recht die beelden te verkopen.” De grote Britse fotopersbureaus vragen allemaal expliciet beeld van ooggetuigen, de meeste kranten en tv-zenders betalen ervoor.

Niet alleen de tabloids

Het gaat daarbij niet alleen om tabloids. The Daily Telegraph betaalde in 2009 voor de informatie die zou leiden tot het grootste parlementaire schandaal van deze eeuw: de bonnetjesaffaire waaruit bleek dat Lager- en Hogerhuisleden voor absurde privéaankopen (een eendenhok, het schoonmaken van de gracht rond hun huis) de burger lieten betalen.

Ook in andere Angelsaksische landen is betalen voor journalistieke informatie gebruikelijk. De Amerikaanse website Gawker zamelde online geld in om in 2013 een video van een crack rokende burgemeester van Toronto in handen te krijgen. Australische televisiezenders boden hevig tegen elkaar op om de mensen die vorig jaar december 14 uur lang in een café in Sydney werden gegijzeld exclusief in hun programma te krijgen.

Het eerste voorbeeld van betalen voor een getuigenis dateert overigens van ruim honderd jaar geleden: in 1912 betaalde The New York Times 1.000 dollar (omgerekend nu ongeveer 24.000 dollar, 22.532 euro) aan Harold Bride, de telegrafist van de Titanic die de ramp overleefde.

Er zijn wel beperkingen. In 1995 stond seriemoordenaar Rosemary West, die met haar echtgenoot Fred tien jonge meisjes vermoordde en begroef in hun huis, terecht. Haar advocaat klaagde dat verschillende kranten getuigen hadden betaald hun verhaal te doen, voor bedragen tot 100.000 pond (143.000 euro).

Hoogleraar Frost: „De suggestie werd gewekt dat als ze schuldig zou worden bevonden [wat ook gebeurde, red], de verhalen meer waard zouden zijn. Dat kan het verloop van een rechtszaak beïnvloeden.” Sindsdien geldt dat getuigen tijdens een proces niet mogen worden geïnterviewd. Na afloop mag dat wel, en ook dan wordt er grof voor betaald.

De andere beperking is dat ambtenaren in functie niet mogen worden betaald. In andere gevallen, zegt Frost, „is betalen niet onethisch”. Van chequeboekjournalistiek bij Casa Nostra wil hij dan ook absoluut niet spreken.