Wat weegt zwaarder: zelfbeschikking of Joodse tradities?

In Israël is een juridisch gevecht uitgebroken over de laatste wens van transgender May Peleg. Zíj wilde gecremeerd worden, haar ouders eisen een begrafenis.
Een Israëlische begraafplaats op de Olijfberg in Jeruzalem. Foto Jim Hollander/EPA

Eén dag voordat ze zich op 14 november het leven benam, liet de 31-jarige May Peleg uit Jeruzalem bij haar advocaat vastleggen dat ze gecremeerd wilde worden. Maar de kans bestaat dat deze laatste wens van de als jongen geboren Peleg niet gehonoreerd wordt. Er is een juridisch gevecht om haar lichaam losgebarsten dat verregaande consequenties kan hebben voor de Israëlische transgendergemeenschap.

De strijd wordt gevoerd door Pelegs ultra-orthodoxe ouders, die haar geslachtsverandering nooit hebben geaccepteerd. Volgens haar moeder, die consequent spreekt over haar ‘zoon’, bevond May zich in een „diepe mentale crisis” toen ze haar laatste wens kenbaar maakte. Haar ouders willen hun zoon begraven volgens de orthodox-joodse tradities.

De rechter stelde de ouders afgelopen week in het ongelijk, waarna ze naar het Israëlische Hooggerechtshof stapten. Dinsdagmiddag buigt de hoogste rechtbank zich over de vraag wat zwaarder weegt: zelfbeschikking of de joodse tradities. In afwachting van de uitspraak bevindt Pelegs lichaam zich nog altijd bij de politie. Normaal vinden begrafenissen in Israël binnen een dag na het overlijden plaats.

Peleg was een graag geziene gast in de homoscene van Jeruzalem. Ze was eigenaar van een homobar, was de eerste transgender die voorzitter werd van het lokale LGBTQ-gemeenschapscentrum en richtte een steungroep voor transseksuelen op.

In haar afscheidsbrief toonde Peleg zich diep ongelukkig. Ze spreekt over leven op straat, drugs, alcohol en verkrachtingen. Volgens vrienden leed ze ook onder het gegeven dat ze haar twee kinderen, van negen en tien, al twee jaar niet mocht zien. Haar ex-vrouw zou dat hebben verboden.

In haar testament maakte Peleg zich zorgen dat haar lichaam na haar dood in haar moeders handen zou vallen, waarna ze onderworpen zou worden aan een joodse begrafenis. Omdat het jodendom haar geslachtsverandering niet erkent, vreesde Peleg een „gebrek aan respect” en het „uitwissen van mijn identiteit”.

Maar begrafenissen in Israël zijn, net als huwelijken en scheidingen, het domein van de religieuze instituten. Volgens kunstenaar Eran Globus, die strijdt voor het inwilligen van Pelegs laatste wens, zijn seculiere ceremonies in Israël „zeldzaam en controversieel”. Het vonnis van het Hooggerechtshof zou weleens bindend kunnen zijn voor het recht op zelfbeschikking van transgenders in Israël.