Oplopende spanningen NAVO en Rusland na neerhalen straaljager

NAVO-lidstaat Turkije haalt bij Syrische grens Russisch toestel neer. Moskou ontkent schenden luchtruim.

Videobeeld van de brandende Russische SU-24, kort nadat die vanochtend door Turkije in de lucht werd beschoten. Foto HABERTURK TV CHANNEL/EPA

Het Turkse leger heeft vanochtend een Russische straaljager uit de lucht geschoten. Die zou het Turkse luchtruim in zijn geweest. Daarmee zijn de oplopende spanningen tussen Rusland en Turkije over de oorlog in Syrië geëscaleerd.

De Russische SU-24 zou zich vanochtend meerdere minuten in het Turkse luchtruim hebben begeven. Volgens Turkije zijn de piloten in vijf minuten tijd tien keer gewaarschuwd voordat twee Turkse F-16’s het vuur openden. Op beelden van de Turkse televisie is te zien hoe twee piloten met een parachute uit het vliegtuig komen. Daarna stort het neer aan de Syrische kant van de grens.

Het Russische ministerie van Defensie bevestigde dat een Russische SU-24 was neergestort, „waarschijnlijk als gevolg van een beschieting vanaf de grond”. Maar de minister ontkende dat het Turkse luchtruim is geschonden en stelde dat omstandigheden van de crash nog worden „onderzocht”.

De verhouding tussen Rusland en Turkije is verslechterd sinds Rusland eind september militair is gaan ingrijpen in Syrië. Rusland steunt daarmee de Syrische president Assad. NAVO-lid Turkije steunt juist al jaren de gewapende oppositie tegen Assad.

Op 3 en 4 oktober kwam het bijna tot luchtgevechten tussen de twee landen. Russische straaljagers zouden toen meerdere malen het Turkse luchtruim binnen zijn geweest. Dat liep met een sisser af. Ze lieten zich verjagen. De Turkse regering liet Moskou, waarvan het veel energie afneemt, haar kwaadheid blijken, maar deed geen beroep op de NAVO. Zo werd voorkomen dat een conflict tussen de NAVO en Rusland ontstond.

Wel waarschuwde de NAVO dat Rusland met vuur speelde door het Turkse luchtruim te schenden. En de Verenigde Staten stuurden zes F15-gevechtsvliegtuigen naar het zuiden van Turkije om te helpen bij de bescherming van het Turkse luchtruim.

De internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten accepteert de Russische militaire bemoeienis in Syrië schoorvoetend. Maar ze eist wel dat de Russen hun aanvallen meer richten op Islamitische Staat (IS) in plaats van op andere rebellengroepen. De afgelopen dagen hebben de Russen luchtaanvallen uitgevoerd op het noordwesten van Syrië waar de Turkssprekende minderheid woont. Deze Turkmenen hebben een nauwe band met Turkije en zijn ook door Turkije bewapend. Volgens Turkse media sloegen ongeveer 1.500 Turkmenen op de vlucht richting Turkije. Dat is in Turkije groot nieuws.

De Turkmenen smeekten Turkije om meer wapens, waaronder luchtafweergeschut. Turkije is daar gevoelig voor. Niet alleen om de Turkmeense ‘broeders’ te helpen, maar vooral ook om te voorkomen dat het gebied wordt ingenomen door Assad.

Russische zender: dit is provocatie

De Turkse regering heeft Rusland eind vorige week gewaarschuwd dat het terug zal slaan als de Turkse veiligheid in het geding komt door de luchtaanvallen op Turkmenen.

Daar trekt Rusland zich weinig van aan. Het Turkmenengebied ligt strategisch. Ook lijkt er een plan te zijn om de grondtroepen van het regime van Assad te helpen een corridor te maken richting de stad Idlib. Om de aanvallen te rechtvaardigen suggereert Rusland bovendien dat de Turkmenen in die regio samenwerken met onder meer Jabhat al-Nusra, de Syrische tak van Al-Qaeda. Dat is moeilijk te checken.

Morgen zou de Russische minister voor Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov een al eerder gepland bezoek brengen aan Turkije, maar dat is afgelast. De Russische suggestie dat het toestel is neergehaald door grondvuur kan er op duiden dat Moskou het incident niet hoog wil opspelen.

Commentatoren op de Russische zender ‘Rossjia 24’ speculeerden over een „provocatie”, bedoeld om een eventuele ‘grote coalitie’ tegen IS te dwarsbomen. Na de aanslagen in Parijs wil de Franse president Hollande samenwerken met Rusland in de strijd tegen IS. Donderdag is hij in Moskou.