Column

Moet je weg als de emoties winnen?

De ene president-commissaris zat met een dominante adviseur die een oplopend intern conflict heeft beëindigd door rumoerig te vertrekken. De andere president-commissaris zat met een dominante bestuursvoorzitter en samen kregen zij een oplopend conflict met de toezichthoudende Nederlandsche Bank dat leidde tot een rumoerige rechtszaak die eindigde in een smadelijke nederlaag.

De eerste president-commissaris is Hans Wijers (ex-minister, ex-topman verfgigant AkzoNobel) bij Ajax, de adviseur is Johan Cruijff, geen introductie nodig. De tweede president-commissaris is Jean Frijns (ex-Centraal Planbureau, ex-ABP pensioenfonds) bij verzekeraar Delta Lloyd; de dominante bestuursvoorzitter was Niek Hoek.

Deze krant had afgelopen week interviews met Wijers en Frijns. Zij geven het toe. Zij zijn door hun affaires beschadigd. Dat zij een nederlaag toegeven, is op zich al ongewoon, want in het bedrijfsleven zijn bij conflicten aan de top doorgaans geen verliezers. Gezichtsverlies moet voorkomen worden. Zoals er ook nooit overnames zijn, met een bovenliggende en een onderliggende partij. Er zijn alleen maar fusies op basis van gelijkwaardigheid.

Wijers is het minst introspectief. Wellicht omdat hij nog niet definitief weg is als president-commissaris. Wat trok hem bij Ajax, toen hij in 2012 aantrad? „Een ervaring in het leven die je niet snel opdoet.” Vier van de vijf commissarissen voor hem waren afgetreden toen zij een rechtszaak verloren van de vijfde commissaris, Cruijff, die vervolgens ook opstapte.

Tussen topsport en de top van de zakenwereld zijn talloze overeenkomsten (prestatiedruk, hoge beloningen, wedstrijdgevoel), maar er is één cruciaal verschil: de emoties.

Wijers wist waar hij aan begon, maar gaat nu weg, omdat zijn werk bij Ajax „buitenproportioneel veel tijd” kost. Dat had hij van tevoren kunnen weten. Wat extra levenservaring opdoen lijkt me ook een te smalle basis voor zijn functie bij Ajax. Hij is mogelijk toch verrast dan wel uitgeput door de voortdurend wisselende mengeling van emoties en bedrijfseconomische belangen bij een voetbalclub die ook nog eens beursgenoteerd is. Het zou voor Ajax in elk geval beter zijn als aan die beursnotering een eind kwam. Het dient geen enkel doel meer.

Frijns steekt de hand in eigen boezem. Elke beslissing als president-commissaris pakte verkeerd uit toen duidelijk was dat de top van Delta Lloyd in 2012 niet-openbare informatie had gebruikt om de positie van het bedrijf te verbeteren pal voor overleg daarover met De Nederlandsche Bank. De commissarissen deden het onderzoek zelf in plaats van dat aan een externe partij op te dragen, zij gunden Hoek zijn zelfgekozen vertrekmoment, bleven achter financieel directeur Emiel Roozen staan die van DNB weg moest en verloren een rechtszaak tegen De Nederlandsche Bank. Frijns’ vertrek was logisch. Ook hij verkeek zich op de emoties die loskwamen. In het bestuur, onder de commissarissen en bij De Nederlandsche Bank. „Daar liggen mijn grenzen.”

Frappant blijft dat De Nederlandsche Bank de straf van de commissarissen voor de Delta Lloyd-top (inleveren bonus) kennelijk onvoldoende vond en meer eiste. Dat maakt het nog stuitender dat de (voorgenomen) besluiten van DNB hierover op last van de rechter niet openbaar zijn gemaakt. Goed bestuur én goed toezicht zijn gebaat bij normen en waarden, maar dat kan alleen als de relevante informatie, zoals hier, onverkort openbaar is.