Mars raakt maan kwijt, maar krijgt een ring

De sloop van Marsmaan Phobos is begonnen. Het maantje verbrokkelt en zal eindigen als een ring rond de rode planeet.

De groeven op Marsmaan Phobos. Foto NASA/JPL/University of Arizona

Over ongeveer 30 miljoen jaar zal de planeet Mars omringd zijn door puin met brokstukken van het Marsmaantje Phobos. De planeet heeft dan een ring, zoals Saturnus er nu meerdere heeft. Tot die conclusie komen de Amerikaanse planeetwetenschappers Benjamin Black en Tushar Mittal na computersimulaties waarvan de uitkomsten gisteren in de online editie van Nature Geoscience zijn gepubliceerd. De ring heeft een verwachte levensduur van één tot honderd miljoen jaar en zal dezelfde dichtheid hebben als de beroemde ringen van Saturnus.

Phobos is de grootste van twee onregelmatig gevormde maantjes die om Mars cirkelen. Hij heeft een middellijn van krap 25 kilometer en draait op een hoogte van 6.000 kilometer om de planeet. Per eeuw komt hij echter ongeveer twee meter dichter bij Mars.

Was Phobos massief, dan zou dat er onvermijdelijk toe leiden dat hij op Mars neerstort. Maar zijn gemiddelde dichtheid bedraagt slechts 1,86 gram per kubieke centimeter – iets meer dan de helft van die van onze eigen maan. Daaruit kan worden afgeleid dat het maantje heel poreus is.

Black en Mittal voorspellen dat Phobos zo bros is dat hij niet bestand is tegen de geleidelijk sterker wordende getijdenkrachten die hij ondervindt. Hierdoor zal het maantje over 20 tot 40 miljoen jaar uit elkaar vallen. Naar verwachting zullen de meeste brokstukken vervolgens geleidelijk verder verpulveren en uit elkaar drijven, totdat ze een ring rond Mars vormen. Alleen grote, stevige brokstukken zouden op de planeet kunnen neerstorten.

De ‘sloop’ van Phobos is trouwens al begonnen. Dat meldde een ander team van planeetwetenschappers op 10 november tijdens een presentatie op een bijeenkomst van de American Astronomical Society. Hun modelberekeningen laten zien dat de lange, ondiepe groeven op het oppervlak van de kleine Marsmaan waarschijnlijk zijn veroorzaakt door de getijdekrachten die hem uiteindelijk fataal zullen worden.

Aanvankelijk werd aangenomen dat de groeven op Phobos breuken waren, die gevormd zouden zijn bij een grote inslag waarbij de krater Stickney op Phobos is ontstaan. Later bleek echter dat als je de groeven doortrekt, ze niet in de krater bijeenkomen, maar in een punt daarbuiten. Ook lijken sommige van deze groeven jonger te zijn dan andere. Dat ze bij een en dezelfde inslag zijn ontstaan, is dus niet aannemelijk.