Column

Hypocrisie, etnocentrisme: onze belangrijkste waarden

Van een oorlog, zoals bekend, profiteren twee partijen. De nieuwsindustrie en de wapenindustrie. Je zou ook kunnen zeggen dat deze twee industrieën de oorlog veroorzaken, maar dat is een straffe bewering waarvoor je meer onderbouwing moet leveren dan een doorsnee beschouwer in huis heeft. Laten we het er dus maar op houden dat ze van oorlogen profiteren. De nieuwsindustrie en de wapenindustrie.

Eerst wat getallen over handel in wapens. Regeringen zijn niet scheutig met recente informatie, maar uit gegevens van de Europese dienst EEAS blijkt dat de Europese Unie in de periode van 2004 tot 2013 voor ruim 82 miljard euro aan vergunningen heeft afgegeven voor de export van wapens naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Van die vergunningen is door Europese bedrijven dankbaar gebruik gemaakt.

Eerder dit jaar, in februari, trokken Nederlandse bedrijven massaal naar de prominente IDEX-wapenbeurs in Abu Dhabi. De handelsdelegatie werd begeleid door de minister van Defensie en door de ministeries van Economische Zaken en Buitenlandse Handel. Er werd serieus zaken gedaan.

Ons land staat dertiende op de wereldranglijst van wapenexporteurs, met een export van een miljard euro per jaar, en een steeds groter deel van die wapens gaat naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Een sporter hoeft maar naar een tafeltenniswedstrijd af te reizen of heel geëngageerd Nederland rolt over straat vanwege de mensenrechten – maar de wapenindustrie handelt er onbekommerd op los. De EU levert voor miljarden aan wapens aan Saoedi-Arabië, die ze vervolgens in handen laat glijden van extremistische islamitische groepen: geen haan die ernaar kraait. Alleen slaan halve bevolkingen op de vlucht voor het losbarstende geweld, dat wel.

‘De wapenindustrie profiteert aan twee kanten, want om vluchtelingen tegen te houden worden ook steeds meer militaire middelen ingezet’, concludeert onderzoeksorganisatie Stop Wapenhandel. Je kunt het nog scherper stellen. Omdat Amerika en Europa hun militaire middelen bovendien inzetten tegen de extremisten ter plekke, waardoor niet alleen de vluchtelingenstromen groeien maar ook de fanclubs van die extremisten, ontstaat een vicieuze cirkel. En zo kun je met recht zeggen dat de wapenindustrie van oneindig veel kanten profiteert.

Bij het aanwakkeren van al het geweld wordt de industrie van harte gesteund door onze Nederlandse pensioenfondsen. Die beleggen miljarden in wapens en militaire drones. Helemaal wolkeloos is het gebruik daarvan niet, want er vallen zoveel burgerslachtoffers bij inzet van al die wapens dat het Westen naarstig zoekt naar juridische en morele rechtvaardiging. De Amerikaanse journalist Scott Shane vertelde onlangs in de boekenbijlage van NRC Handelsblad dat president Obama er af en toe zelfkritisch van wordt. ‘Het blijkt dat ik echt goed ben in het doden van mensen.’

In het nieuws kom je de burgerslachtoffers van Obama niet tegen. Noch die van ons eigen beleid. Je krijgt ook niet te horen hoe de westerse aanval op IS verloopt. Af en toe blijkt iemand te zijn geliquideerd, maar verder blijft alles onduidelijk. Het nieuws heeft het veel te druk met acties van terroristen in Frankrijk.

Dag in dag uit journaalbulletins, voorpagina’s, praatprogramma’s, opiniestukken, debatten, hele krantenkaternen: het nieuws stort zich gretig op slachtoffers, zolang ze maar in New York wonen of in Parijs. Een Amsterdamse krant schrijft bij foto’s van Franse slachtoffers: ‘Dit hadden wij kunnen zijn.’

Mopperen jongeren met familiebanden in Noord-Afrika dat de aandacht wel erg onevenredig wordt verdeeld, dan krijgen ze te horen dat ze zich te weinig hebben geïntegreerd in de Nederlandse samenleving. Dat ze zich blijkbaar geen Nederlander voelen. Je moet je als Nederlander namelijk identificeren met Fransen – ‘dit hadden wij kunnen zijn’ – niet met Syriërs. Met gebruikers van de Amerikaanse Twin Towers, niet met inzittenden van een Russische Airbus. Wij zijn Charlie. Wij zijn de westerse professional. Wij zijn geen Noord-Afrikanen of Russen of Turken.

Acties van terroristen vormen een aanslag op onze waarden, zeggen de nieuwsberichten. Na alles te hebben aangehoord weet ik wat onze twee belangrijkste waarden zijn. Hypocrisie en etnocentrisme.

Na de aanslagen in Parijs is de koers van wapenaandelen gigantisch gestegen en die zal blijven stijgen ‘if the Paris attack gives a fillip to rising international sales’, schrijft Reuters. Toename van het geweld is, met andere woorden, goed nieuws voor onze pensioenen. Slecht nieuws is dat die winstgevende wapens zich waarschijnlijk niet houden aan het westerse verzoek om alleen Arabische burgers te doden. Ze zullen blijven opduiken in onze binnensteden.