Zijn de bossen nog te redden?

Ontbossing is belangrijk bij klimaatonderhandelingen. Arme landen willen geld van rijke landen om hun bossen te laten staan.

De omgeving van de nederzetting Rio Pardo in het Amazonegebied. Links het regenwoud

Bijna 30 procent van het landoppervlak van de aarde bestaat uit bossen. Maar elke minuut verdwijnt daarvan een gebied ter grootte van ongeveer dertig voetbalvelden van 50 bij 100 meter, jaarlijks bijna twee keer Nederland. Daardoor is ontbossing – na de verbranding van steenkool, olie en gas – een van de belangrijkste oorzaken van klimaatverandering.

Bomen werken als een spons voor kooldioxide. Ze nemen het broeikasgas op en zetten het om in koolstof (voor hun groei) en zuurstof. Houtkap leidt dus tot meer broeikasgassen. Het heeft bovendien gevolgen voor de luchtvochtigheid en de bodemgesteldheid, die het klimaat rechtstreeks beïnvloeden.

In de klimaatonderhandelingen speelt ontbossing een grote rol. Zoals zo vaak is het een strijd tussen arme en rijke landen. Ontwikkelingslanden verwijten de geïndustrialiseerde landen dat zij hun bossen in het verleden hebben gekapt en nu van hen eisen dat ze houtkap voorkomen. De arme landen willen dat wel, maar alleen als ze daarvoor door rijke landen worden gecompenseerd. Zo vroeg Ecuador een paar jaar geleden geld om niet te gaan boren naar olie onder zijn tropische regenwoud.

Bossen verdwijnen om plaats te maken voor landbouw: in Latijns-Amerika wordt bijvoorbeeld veel soja (grondstof voor veevoer) verbouwd, in Azië gaat het vooral om palmolieplantages. Ook worden bomen gekapt voor gewassen waar bio-ethanol van wordt gemaakt, dat juist bedoeld was ter vervanging van fossiele brandstoffen.

Vrijdag bleek uit een onderzoek onder leiding van bioloog Hans ter Steege van instituut Naturalis in Leiden dat halverwege deze eeuw 36 tot 57 procent van alle ongeveer zestienduizend boomsoorten in het Amazonegebied met uitsterven bedreigd zullen worden. Als de ontbossing in het huidige tempo doorgaat, voorspelt NASA dat de regenwouden binnen een eeuw compleet verdwenen zijn. Ja, de bossen zijn nog te redden. Maar alleen als iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. En er is niet zo veel dat daarop wijst.

Lees meer in 'Zij strijdt al dertig jaar tegen ontbossing' en bezoek klimaattop.nrc.nl