David Bowie prikkelt fans en critici met raadselachtige scifi-clip

Tien minuten duurt de clip van de nieuwe song Blackstar van David Bowie. We zien een lijk, schedel, kaars en een blinddoek. Naar de betekenis is het gissen.

Still uit Blackstar, enigmatische scifivideoclip van nieuwe Bowie-song

Het is beetje een sciencefictionachtige griezelfilm van tien minuten, de video bij David Bowie’s nieuwe song Blackstar, die vrijdag is uitgekomen. Het is de single van het gelijknamige nieuwe album dat Bowie op 8 januari 2016, zijn 69ste verjaardag, uit zal brengen.

De video begint met beelden van een dode astronaut. Een vrouw met een staart loopt ernaar toe, opent de helm en vindt daarin een met juwelen bezette schedel. Rond die astronautenschedel lijkt zich in de loop van het filmpje een cultus te ontwikkelen, met een grote brandende kaars en knielende en ritueel dansende vrouwen. Intussen zien we David Bowie die geblinddoekt (‘blinde ziener’, profeet?) zingt over de ‘villa of Ormen’ waar de kaars brandt en ‘jouw ogen’ due het middelpunt van alles zijn – de ogen van degene van wie de schedel was?

Veel ontstond toevallig

Het is een raadselachtig filmpje en de muziek is al even intrigerend: aanvankelijk een schokkerig, jazzy dreigend lied, met hortende saxofoongeluiden. Halverwege veranderen tempo en toon in een wat toegankelijker soulachtige klaagzang: „I’m not a popstar, I’m not a filmstar, I’m a blackstar, we were born upside-down, born the wrong way ’round,” zingt Bowie. De muziek is merkwaardig meeslepend en het filmpje surreëel, met ook nog levende vogelverschrikkers en een monster uit het moeras. Wat lied en film allemaal betekenen blijft vaag, of open. En dat is ook de bedoeling, vertelt de regisseur van de video, de Brit Johan Renck. Bowie schreef het nummer aanvankelijk als tune voor een misdaadtv-serie, The Last Panthers, die Renck regisseerde, vertelt hij in een interview met Vice. Hij weigert interpretatie: veel ontstond toevallig.

Fans wagen zich wel aan uitleg. Is de dode astronaut de door Bowie eerder bezongen Major Tom, die met zijn ruimteschip het heelal in drijft? Op YouTube schrijf iemand: dit completeert de trilogie Space Oddity (introductie van Major Tom), Ashes To Ashes (wederopstandig van Major Tom) en Blackstar (godstatus van Major Tom).

Britse pers positief

De Britse pers reageert vrij positief op de nieuwe Bowie. The Daily Telegraph noemt de jazz-scifi-song, die soms gregoriaans aandoet, „vreemd en betoverend”, net als de video. The Guardian prijst de tempowisselingen, die in toenemende mate angst en vrees oproept. „Een prima voorproefje van Bowies komend album.”

Het nieuwe album van Bowie is niet het enige nieuwe dat in 2016 uitkomt. Bowie werkt ook mee aan de musical Lazarus, die in december in New York in première gaat, over hoe het verder ging met de alcoholische alien uit de roman en film The Man Who Fell To Earth. waarin Bowie de hoofdrol speelde. Bowie levert muziek voor de musical, regisseur is Ivo van Hove van Toneelgroep Amsterdam.