Topbestuurders zien hun bonussen niet als extraatje

De bewegingsvrijheid voor commissarissen om bonussen aan te passen, is beperkt, zegt commissaris Annet Aris. Zij pleit voor meer speelruimte.

Bestuurders van grote bedrijven zien hun bonus niet als een extraatje bovenop hun vaste salaris. Ze zien het als een onderdeel van hun beloning. Dat zegt commissaris Annet Aris, die in de beloningscommissie zit van vier bedrijven: verzekeraar ASR, chipmachinebouwer ASML, reisorganisatie Thomas Cook en het Duitse mediabedrijf ProSiebenSat.1.

„Het is een heersend misverstand dat een bestuurder een salaris krijgt en daarbovenop een bonus als hij het goed doet”, aldus Aris. „Het gaat precies andersom. Commissarissen kijken eerst wat een goed en fair inkomen is en pas daarna hoe die totale beloning moet worden opgedeeld tussen vast en variabel.”

De speelruimte voor een raad van commissarissen om bonussen te verhogen of te verlagen, is beperkt, zegt Aris. „Het is vrij mechanistisch. Er wordt beoordeeld of een bestuurder de afgesproken doelen heeft gehaald. De beloning is het resultaat van een rekensom.” Na de financiële crisis hebben veel bedrijven volgens Aris gekozen voor een zo kwantitatief en meetbaar mogelijk beloningsbeleid. „Dat is makkelijk voor de commissarissen, want dan heb je ook geen vervelende discussies.”

Toch pleit zij voor meer bewegingsvrijheid. „Het is goed als een commissaris wat ruimte heeft om de redelijkheid te kunnen laten gelden, zowel naar boven als naar beneden.” Want: „Met kwantitatieve doelen dek je maar een stukje van de werkelijkheid af.”

Volgens beloningsspecialist Camiel Selker van adviesbureau Focus Orange, die raden van commissarissen adviseert over topbeloningen, is er wel wat aan het veranderen. Eerst maakte hij vooral technische rekensommen en was de beloning nauwelijks meer dan een „hamerstuk”. Nu gaat het steeds vaker anders. „Remuneratiecommissarissen zeggen: we kunnen de rest van ons leven blijven doorrekenen, maar we kunnen misschien beter kijken naar wat wíj redelijk vinden. Wat wíj vinden passen bij dit bedrijf.”

Dat is niet altijd makkelijk. Want de aandeelhouders zijn gehecht aan die knoppen die samen de beloning bepalen. Het bestaande systeem is duidelijk en meetbaar. Dus dat kunnen ze controleren. Bestuurders weten immers hoe het systeem werkt en wat ze moeten doen om hun variabele beloning te krijgen. En de bestuurder weet hoe dat systeem werkt en wat hij moet doen om zijn variabele beloning te krijgen. Een commissaris die vaart op z’n gevoel, daar kunnen ze weinig mee.