Rentepolitiek in Europa en de VS vertoont diepere kloof

De notulen van de centrale banken van de eurozone en de VS toonden deze week dat het monetaire beleid sterker uiteen begint te lopen.

Koers euro daalt in afwachting van rentebesluiten

De kans dat het monetaire beleid in de eurozone en de Verenigde Staten verder uiteen gaat lopen, is deze week sterk toegenomen. Terwijl de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, sterk neigt naar de eerste renteverhoging sinds 2006, overweegt de Europese Centrale Bank (ECB) op zijn eerstvolgende vergadering de rente juist verder te verlagen en andere maatregelen te nemen.

Uit de notulen van de afgelopen vergaderingen blijkt bij beide centrale banken een bereidheid om actie te ondernemen. De ECB vergadert op 3 december. De ‘Fed’ komt bijeen voor een tweedaagse vergadering op 15 en 16 december.

In de Verenigde Staten kan daarmee een einde komen aan het lange wachten op de eerste rentestap. Uit de aantekeningen van de afgelopen vergadering van oktober blijkt dat zich daar een meerderheid in het bestuur voor aftekent. Wel wordt het voorbehoud gemaakt dat zich in de tussentijd geen ‘onvermoede schokken’ voordoen en dat de economische cijfers blijven verbeteren. Gezien het dubbele mandaat van de centrale bank, die niet alleen prijsstabiliteit moet nastreven maar ook een optimale werkgelegenheid, zullen vooral de werkgelegenheidscijfers in de VS belangrijk worden. Die worden, over de maand november, op vrijdag 4 december gepubliceerd.

Een dag eerder vindt de ECB-vergadering plaats. Uit de notulen van de vorige bijeenkomst in Malta bleek donderdag dat het bestuur in meerderheid toen al overwoog extra maatregelen te nemen, maar die heeft uitgesteld tot december. Die kunnen de vorm krijgen van een verlenging van het huidige aankoopprogramma van de ECB. Daarbij worden tot en met september 2016 per maand 60 miljard euro aan voornamelijk staatsleningen van overheden van de eurolanden ingekocht.

Het gezamenlijke bedrag telt nu al op tot 1.080 miljard euro, en kan dus hoger uitvallen als er langer mee door wordt gegaan. De ECB kan ook besluiten om meer andere leningen dan alleen staatsleningen te kopen, voor een hoger maandbedrag. Daarnaast kan ook de rente worden verlaagd. Het laagste tarief, de depositofaciliteit, is nu al minus 0,20 procent. Deze rente kan door een verdere verlaging nog negatiever worden. Het bezwaar dat consumenten in dat geval cashgeld zullen gaan ophopen wordt in de notulen behandeld. Maar er wordt op gewezen dat in ‘andere jurisdicties’ met een nog negatievere rente dit gedrag niet voorkomt. Zwitserland heeft een negatieve rente van 0,75 procent.

De ECB-president zette het voornemen van de centrale bank vrijdag kracht bij door tijdens een toespraak te herhalen dat de ECB bereid is ‘alle instrumenten die binnen het mandaat vallen’ te gebruiken om de lage inflatie in de eurozone om te buiten richting de 2 procent die het officiële doel is van de ECB.

Op de financiële markten groeit de verwachting dat het Europese en Amerikaanse beleid verder zal divergeren. De koers van de euro, die half oktober nog piekte op 1,15 dollar per euro, daalde tot 1,07 eind deze week.