Planeet groeit uit ‘kliekjes’ gas en stof

In 2011 ontdekten astronomen een planeet bij een jonge ster op ongeveer 450 lichtjaar van de aarde. Nieuwe waarnemingen wijzen erop dat deze Jupiterachtige planeet, die te boek staat als LkCa 15 b, nog volop in de groei is. Bovendien heeft hij gezelschap: rond dezelfde ster cirkelen mogelijk nog twee planeten.

Een ster ontstaat wanneer een wolk van gas en stof onder zijn eigen gewicht samentrekt. Tijdens dat proces vormt zich een platte schijf van gas en stof om de ster-in-wording. Vanuit deze ‘circumstellaire’ schijf blijft materiaal naar de ster toe stromen, totdat er uiteindelijk slechts een schamel restant van over is.

Aangenomen wordt dat planeten ontstaan door samenklontering van die ‘kliekjes’ gas en stof. Daarbij zou zich rond de planeet eveneens een schijf van gas en stof moeten vormen, maar dan een veel kleinere. De nieuwe waarnemingen van planeet LkCa 15 b lijken dat te bevestigen.

Al bij zijn ontdekking viel het de astronomen op dat LkCa 15 b veel roder is dan je van een jonge planeet zou verwachten. Vermoed werd dat die rode tint werd veroorzaakt door heet waterstofgas dat zich rond de planeet-in-wording heeft verzameld.

Om die hypothese te toetsen, hebben de astronomen door een filter naar de planeet gekeken dat alleen zogeheten Ha-licht doorlaat – rood licht dat karakteristiek is voor waterstofgas. In hun onderzoeksverslag, dat deze week in Nature is gepubliceerd, melden de wetenschappers dat de rode kleur van LkCa 15 b inderdaad afkomstig is van heet waterstofgas.

Een open boek is LkCa 15 b daarmee nog niet. Eerst zal moeten worden verklaard hoe zo’n grote planeet er, twee miljoen jaar na het ontstaan van zijn moederster, nog steeds in slaagt om gas uit zijn omgeving aan te trekken.