Kleine gemeente worstelt met pgb

Hoe komt het dat sommige gemeenten alles op orde hebben, maar andere juist zwaar achterlopen?

Rinkelende alarmbellen in veel Nederlandse gemeenten. Uit een kaart, die donderdagavond werd verzonden aan ambtenaren, blijkt dat tientallen gemeenten onvoldoende zijn voorbereid om het uitkeren van persoonsgebonden budgetten volgend jaar soepel te laten verlopen. Net als dit jaar dreigen duizenden zorgverleners – van moeder die haar gehandicapte kind verzorgt tot revalidatiearts – te laat betaald te worden.

Wat is er aan de hand? Gemeenten moeten voor hun inwoners bepalen wie recht heeft op zorggeld, en wie niet. Als ze dat hebben uitgezocht, sturen ze een akkoord naar de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Die weet dan dat het geld kan worden uitgekeerd. Het gaat om persoonsgebonden budget: geld dat patiënten kunnen krijgen om zelf medische hulpmiddelen in te kopen of zorgverleners, zoals een revalidatiearts, te betalen.

60 procent van de gemeenten heeft de deadline van 1 november gemist, om de juiste informatie naar de SVB te sturen. Hoe kan het dat de ene gemeente de zaken op orde heeft, en dat de andere gemeente nauwelijks informatie naar de uitkeringsinstantie heeft gestuurd?

Eerst het goede voorbeeld. Dat wordt voornamelijk in de grotere gemeenten gegeven. Utrecht bijvoorbeeld stuurde ruim 96 procent van de ‘toekenningsbeschikkingen’ aan de SVB en is klaar voor 2016. Dat betekent: patiënten kunnen hun zorgverleners uitbetalen, want er is groen licht om het geld over te maken.

Utrecht heeft alle patiënten die recht hadden op pgb opnieuw bezocht, en beoordeeld of ze recht houden op het zorggeld. Vervolgens is via een ICT-systeem dat werkt (niet vanzelfsprekend in gemeenten) de informatie aangeleverd aan de SVB. Wethouder Victor Everhardt (D66, jeugdzorg): „De herbeoordelingen zijn de basis voor toekenning van pgb’s, en daarmee liggen we op schema. Daarom hebben we alles op tijd en in de juiste vorm kunnen aanleveren.”

De gemeente Rotterdam kwam in actie toen er in de zomer een brief kwam van staatssecretaris Van Rijn (PvdA, Zorg). Van Rijn overleefde vorig jaar vijf debatten over de ‘pgb-chaos’ die toen was ontstaan; duizenden hulpverleners werden te laat of helemaal niet betaald, en dat leidde tot grote onvrede.

In zijn brief maande Van Rijn de gemeenten om op te schieten met het aanleveren van informatie bij de SVB, anders konden weer uitbetalingsproblemen ontstaan. In Rotterdam bedachten ze een oplossing, want voor het opnieuw beoordelen van alle 1.400 Rotterdamse pgb-aanvragen was geen tijd meer.

De gemeente koos ervoor de pgb’s van deze patiënten te verlengen en pas later opnieuw te bepalen of ze recht hebben op dit zorggeld. Een woordvoerder: „Dit zorgde ervoor dat de Rotterdamse budgethouders (en hun zorgverleners) wisten waar ze aan toe waren: zij kunnen voorlopig rekenen op hetzelfde budget en zo dezelfde zorg inkopen.” Rotterdam moet voor 1 februari opnieuw beoordelen welke mensen pgb krijgen.

Soepel liep het niet overal. Lelystad worstelt met ICT-problemen. Meer dan de helft van de pgb-toekenningen moet daarom nog worden aangeleverd bij de SVB, zegt een woordvoerder. Op dit moment zijn 326 pgb-akkoorden „succesvol en op tijd” aangeleverd, en moeten voor 340 mensen de juiste papieren nog worden afgeleverd. „Er wordt gewerkt aan de niet-matchende ICT-systemen en naar verwachting zal alles binnen veertien dagen worden aangeleverd bij de SVB.”

In de gemeente Bunnik is iets raars aan de hand. Wethouder Jorrit-Jan Eijbersen (De Liberalen, sociaal domein) dacht alle 57 toekenningsberichten te hebben verstuurd, maar schrok toen hij op het SVB-kaartje zag dat Bunnik nog helemaal niets had gedaan. De gegevens blijken niet te zijn aangekomen bij de SVB. Het probleem werd na publicatie van het kaartje opgelost. Eijbersen: „Ik wil niemand de schuld geven, maar wij hadden ons werk gedaan. Ik vertrouw er nu op dat het goed zal komen met de betalingen.”

Een heldere rode lijn loopt over de kaart door de kleinere Nederlandse gemeenten. Zij lijken meer moeite te hebben de SVB goed te informeren dan de grotere steden. Dat kan geen verrassing zijn voor ‘ketenregisseurs’ Duco Stuurman en Marcel van Gastel. Zij zijn, zeg maar, de post die staatssecretaris Van Rijn vooruitschoof nadat het begin dit jaar helemaal mis liep met de pgb-uitbetalingen. Ze moeten de problemen oplossen.

In een brief van midden oktober signaleerden de ‘ketenregisseurs’ al dat vooral kleine gemeenten moeite hebben met het verwerken van de toekenningsbeschikkingen. Uit de brief: „[...] Tegelijk signaleren we in de aanlevering dat bij tkb’s bij kleinere gemeenten de expertise schaars is en mogelijkheden om (extra) capaciteit in te zetten beperkt zijn”.