Het ingewikkelde verhaal van verstedelijking in beeld

Eetcafé in het centrum van Hoofddorp. Foto: Theo Baart

“Sommige foto’s lijken nu wel uit de middeleeuwen”, zegt Theo Baart (1957) over zijn eerste afdrukken van Hoofddorp uit de jaren zeventig. “Er is zoveel zo snel veranderd.” Baart fotografeert al veertig jaar lang zijn woonplaats.

In het Nederlands Fotomuseum exposeert hij nu een overzicht. De fotograaf vertelt erover in verband met het novemberthema van Nederland Fotografeert: ‘Mijn stad - Mijn dorp’.

“Hoofddorp is eigenlijk zowel mijn stad als mijn dorp”, zegt Baart. “Toen ik er begin jaren zestig met mijn ouders ging wonen, was het nog een typisch Nederlands plattelandsdorp. Wij waren zowat de eerste importstedelingen uit Amsterdam. Inmiddels is het dorpje een onderdeel van die metropool.

“Weinig periodes in de geschiedenis veranderde het Nederlands landschap op zo’n grote schaal en in zo’n waanzinnig tempo als in de afgelopen decennia. Door de nabijheid van Schiphol was dat in Hoofddorp extreem zichtbaar. Toen de transformatie van dorp naar stad midden jaren zeventig begon, ging het zo snel allemaal dat ik als middelbare scholier besloot het te documenteren.

Verstedelijking

“In de tentoonstelling Werklust in het Nederlands Fotomuseum probeer ik nu met hele simpele beelden het ingewikkelde verhaal van verstedelijking te vertellen. In de ene zaal hangen zwart-wit foto’s van het verdwenen dorpse landleven uit de periode tussen 1975 en midden jaren negentig. In de andere zaal laat ik kleurenfoto’s zien van het moderne stadsleven dat in de plaats kwam.

“De ondertitel van de tentoonstelling en het gelijknamige fotoboek is ‘Biografie van een gebruikslandschap’. In de randstad wordt land vooral nuttig gemaakt. Het gaat allemaal om geld verdienen. We richten alles praktisch en functioneel in, niet noodzakelijk mooi. Omdat het land schaars is, moet ook ieder hoekje en gaatje benut worden.

“Deze manier van omgeving inrichten, zegt veel over onze cultuur en over wie wij zijn. Daarom vind ik het zo interessant om vast te leggen. Ik ben daarbij misschien ook wel een kind van mijn tijd. Ik ga niet bepaald op zoek naar schoonheid. Ik wil vooral een betekenisvolle mededeling doen. Ik geloof in goede foto’s. Mooie foto’s vind ik krullendraaierij, flauwekul.

Op deze foto van het centrum van Hoofddorp staat een eenzaam overgebleven oud woonhuis. Het is een snackbar geworden en het staat te midden van allemaal nieuwe gebouwen. Het beeld laat een laatste stadium zien in de transitie van oud naar nieuw.

De opname is trouwens van twee jaar geleden. Inmiddels is het pand grijs geschilderd. Dat zegt iets over de snelheid waarmee wij ons aan onze omgeving aanpassen. Al is het natuurlijk onvermijdelijk dat ook dit huis straks gesloopt wordt.”

Foto’s bekijken of zelf inzenden kan op foto.nrc.nl. Het thema van de maand november is ‘Mijn stad - Mijn dorp’.