Een lichaam van rubber, zo flexibel

2015 Is een superjaar voor de Servische nummer één van de wereld. ‘Bepalend voor de opmars was de rijping van zijn lichaam.’

Foto Will Oliver/EPA

Venijnige rukwinden trekken over het zielloze centrecourt van de Qatar Open in Doha. Het is 8 januari, het nieuwe tennisseizoen ontkiemt in het Midden-Oosten. Novak Djokovic wordt onder vuur genomen door de snoeiharde services van de lange Kroaat Ivo Karlovic. Djokovic, een van de beste retourneerders in het circuit, weet niet één breakpoint te creëren.

Djokovic verliest, in zijn derde wedstrijd van het seizoen. Crisis? „Mensen begonnen te praten toen hij in Doha verloor”, zei Roger Federer onlangs in een interview met de Nederlandse pers. Federer moet erom lachen – zorgen over zijn grootste concurrent, het idee alleen al. „Guys, serieus. Relax oké?”

Een maand later wint Djokovic de Australian Open. Verliest de finale van Roland Garros. Wint Wimbledon, evenals de US Open. En een recordaantal van zes Masters-titels in één seizoen – de prestigieuze toernooienreeks net onder de grandslams. Hij doorbreekt de 16.000 puntengrens op de wereldranglijst, als eerste. En hij is de eerste tennisser die meer dan 15 miljoen dollar (zo’n 14 miljoen euro) prijzengeld wint in één jaar. Federer: „Het is fascinerend om het hem dit jaar te zien.”

2015 Is het jaar van Novak Djokovic (28). Dit weekeinde kan hij het seizoen in stijl afsluiten bij de ATP World Tour Finals in Londen – het officieuze WK voor tennissers. In de O2 Arena aan de Theems speelt hij zaterdag de halve finale, de voorgaande drie edities won hij het toernooi. Hij eindigt het seizoen hoe dan ook als nummer één van de wereld, voor de vierde keer.

Mr. Consistent

Zijn beste seizoen in zijn loopbaan, nog beter dan wonderjaar 2011. Mr. Consistent wordt hij genoemd. Een allesomvattende verklaring voor zijn woeste dominantie? „Er is niet één geheim, zoals een kruidendrankje of toverdrankje”, zei hij vorige week tegen persbureau Reuters. Alles hangt met elkaar samen, in de visie van Djokovic. Hij heeft, zegt hij, een „holistische benadering op het leven en tennis ontwikkeld”.

Chris Bowers hoort het de Serviër vaker zeggen in persbijeenkomsten. De auteur van de vorig jaar uitgekomen biografie Novak Djokovic vertelt het per telefoon vanuit Londen, waar hij dezer dagen de Finals volgt. Het zijn alle puzzelstukjes samen die Djokovic tot de bijna onverslaanbare tennisser maken. Als je de verschillende onderdelen ontleedt, kom je tot een inkijkje hoe zijn heerschappij zich opbouwde.

Djokovic trouwde vorige zomer met jeugdliefde Jelena. Zij beviel in het najaar van hun eerste kind: Stefan. „Ik voel me meer in balans in mijn privé- en professionele leven, als vader en echtgenoot”, zei Djokovic begin deze maand op de site van mannentennisorganisator ATP. „Het heeft nu allemaal meer betekenis.”

Zijn Kroatische vriend en oud-speler Ivan Ljubicic werd rond dezelfde leeftijd vader. Is het geen belemmering als toptennisser, de vele reizen, met een kind erbij? „Als je een goede vrouw hebt werkt het, en Novak heeft een geweldige vrouw”, zei hij op Wimbledon. Djokovic is „rustiger” sinds hij vader en echtgenoot is, zegt de Servische tenniscommentator van Sport Klub, Nebojsa Viskovic. Hij volgt de tennisser sinds zijn twaalfde.

Minder zichtbaar voor de buitenwereld is de afstand die Djokovic in de afgelopen jaren heeft genomen van zijn vader, Srdjan. In de beginjaren was hij de dominante kracht achter diens loopbaan, de man die tegen hoge rentes leningen afsloot om de reizen en trainingen van zijn zoon te bekostigen. Als hij de leningen niet kon voldoen, werd hem wel eens het mes op de keel gezet, zo staat in Novak Djokovic. De enige uitweg was een tweede lening afsluiten om de eerste af te betalen, vaak tegen woekerrentes.

Maar de explosieve Srdjan legt ook een „negatieve druk” op Djokovic, zegt tenniscommentator Viskovic. Dat leidt soms tot irritatie bij Djokovic. Zo stuurt hij zijn vader in 2009 van de tribune bij de Serbia Open in Belgrado, het toernooi van de familie Djokovic, dat inmiddels van de tenniskalender is verdwenen. „Ga gewoon weg!”, zou Djokovic woedend hebben gezegd. „Die druk van zijn vader leidde hem af”, zegt Viskovic. Srdjan wordt nu bijna nooit meer gezien bij toernooien.

Boris Becker

Er was veel scepsis over de samenwerking met de Duitser Boris Becker als nieuwe coach, twee jaar gelden. In de eerste maanden verliep het stroef, resultaten bleven uit. Maar vanaf Wimbledon 2014 – Djokovic won – ging het lopen.

„Ze hadden daar een diepe, betekenisvolle discussie”, zegt Bowers. „Becker heeft het zelf allemaal meegemaakt. Hij kan Djokovic adviseren hoe hij zich mentaal voorbereidt op de belangrijke toernooien, hoe hij speelt op de big points, wat hij doet met zijn reputatie als nummer één van de wereld.”

Misschien wel doorslaggevend voor zijn opmars is de rijping van zijn lichaam. Rond zijn twintigste worstelde Djokovic vaak met zijn gezondheid: hij had last van astma, zijn ogen waren slecht, hij had problemen met zijn neus en hij had een glutenallergie. Hij moest vaak opgeven, zo broos was zijn gestel.

„Hier was een jongen met uitmuntende motorische vaardigheden, een aangeboren talent voor tennis en een vurig verlangen om de beste van de wereld te worden, maar met een lichaam dat in verschillende opzichten niet meewerkte”, schrijft Bowers in de biografie.

De problemen werden opgelost. Djokovic kreeg contactlenzen waardoor zijn zicht aanmerkelijk verbeterde, hij werd geopereerd aan zijn neus en hij volgt sinds 2010 een dieet van glutenvrije graanproducten. Het effect is er. Viskovic: „Hij heeft nu een lichaam van rubber, zo flexibel.”