Deze oorlog draait om angst

Op metrolijn 4, van noord naar zuid, denkt elke passagier het zijne over de ‘oorlog’ waarin Frankrijk verkeert. Ze proberen door te gaan alsof er niets aan de hand is, maar helemaal lukt dat niet. Al vinden de meesten ‘oorlog’ een groot woord. „Je moet ze ook weer niet te veel eer geven, die gastjes.”

 

Natuurlijk is Parijs niet bang. Dit is Parijs! Een kleine week na de aanslagen is het werk weer begonnen, de scholen en universiteiten zijn heropend en zelfs de winkels vlakbij de getroffen cafés en concertzaal doen weer zaken.

„We laten ons niet door een paar rotjongens het vrije leven afpakken”, zei de boomlange Gilles (39) donderdagmiddag op metrolijn 4 bij station Saint-Placide. Maar erg overtuigend was zijn stoere taal niet. Want toen een verwarde clochard zich bij de volgende halte tijdens het sluiten van de metrodeuren schreeuwend de trein inwierp, was Gilles niet de enige in de coupé wiens hele lijf trilde. Met een schichtige beweging probeerde hij zich te verstoppen achter zijn flinterdunne laptoptas.

Het was niet anders bij Gare du Nord, toen daar ’s ochtends met een harde klap een rolkoffertje omviel. De mensen die stonden te wachten schoten alle kanten uit. Rond de mevrouw aan wie de bagage toebehoorde, was in de stationshal in een fractie van een seconde een lege cirkel van zo’n dertig meter doorsnede ontstaan. Verbaasd kijkend stond ze in het midden en zette ze het koffertje weer overeind.

Iemand moet in dit land keihard orde op zaken stellen. Het gaat al veel te lang verkeerd

Daniel Helbecque Gare du Nord

En dan die halflege Schweppes-fles die op het perron van halte Odéon op zijn kant lag. Hoe druk het ook was, alle passagiers liepen er in de avondspits met een grote boog omheen. Een hondje van een sjieke dame op hakken duwde de fles met het donkere goedje uiteindelijk onvervaard met zijn neus het spoor op. Toch geen bom.

Frankrijk is „in oorlog”, heeft president François Hollande gezegd. Maar als je de Parijzenaars aan het front ernaar vraagt, dan vinden ze die woorden vaak wat al te kras. „Want wie is dan eigenlijk de vijand”, vraagt de een. „En is zo’n oorlog wel te winnen?” Het land stond er al niet zo best voor, het vertrouwen in het oplossend vermogen van de politiek is klein, leert een lange dag van ontmoetingen met willekeurige Parijzenaars op de metrolijn die de stad van noord naar zuid doorkruist.

Lijn 4, de donkerpaarse, begint bij Porte de Clignancourt. Daar ligt voor toeristen de toegang tot de vlooienmarkt van Saint-Ouen. Parijzenaars komen er om bij de Préfecture hun rijbewijs te verlengen en verse immigranten halen er hun verblijfsvergunning. Via de Afrikaanse en overwegend islamitische wijken rond Barbès gaat de lijn naar de door de aanslagen getroffen hippe buurtjes rond République en van daar verder naar het toeristische centrum en de beaux quartiers in het zuiden van de stad. Het eindpunt ligt in Montrouge, een voorstadje net buiten de Périphérique.

Klik of tap op de metrostations voor meer informatie.

Productie Studio NRC, Merel Thie, Miriam Vieveen