David Bowie terug met vreemde, griezelige videoclip

Screenshot via YouTube

Het is beetje een sciencefictiongriezelfilm van tien minuten, de video bij David Bowie’s nieuwe song ‘Blackstar’, die vrijdag is uitgekomen. Het is de single van het gelijknamige nieuwe album dat Bowie op 8 januari 2016, zijn 69ste verjaardag, uit zal brengen.

De videofilm begint met beelden van een dode astronaut. Een vrouw met een staart loopt ernaar toe, opent de helm en vindt daarin een met juwelen bezette schedel. Rond die astronautenschedel lijkt zich in de loop van het filmpje een cultus te ontwikkelen, met een grote brandende kaars en knielende en ritueel dansende vrouwen. Ondertussen zien we David Bowie die geblinddoekt (een ‘blinde ziener’, een profeet?) zingt over de ‘villa of Ormen’ waar de kaars brandt en ‘jouw ogen’ het middelpunt van alles zijn – de ogen van degene van wie de schedel was?

Het is een raadselachtig filmpje, en de muziek is al even intrigerend: aanvankelijk een schokkerig, jazzy dreigend lied, met hortende en stotende jammerende saxofoongeluiden. Halverwege verandert het lied van tempo en toon, in een wat toegankelijker soul-achtige klaagzang: “I’m not a popstar, I’m not a filmstar, I’m a blackstar, we were born upside-down, born the wrong way ’round,” zingt Bowie onder meer – en dan ziet hij er meer uit als een fanatieke priester die een boek met een zwarte ster aanprijst. Als hij niet met spastisch schuddende types op een balkenzolder staat te zingen, en een lange neus naar de camera maakt.

Popeye

De muziek is merkwaardig meeslepend, het filmpje surreëel, met ook nog levende vogelverschrikkers en een monster uit het moeras. Wat lied en film allemaal betekenen blijft vaag, of open. En dat is ook de bedoeling, vertelt de regisseur van de video, de Brit Johan Renck. Bowie schreef het nummer aanvankelijk als tune voor een misdaad-tv-serie, The Last Panthers, die Renck regisseerde, vertelt hij in een interview met Vice. Hij weigert veel interpretaties te geven: veel onstond toevallig, aldus Renck. Zo zei Bowie, aldus Renck, bij het zien bij de openingsbeelden van de vrouw die naar de dode astronaut loopt: ze moet een staart hebben, dat heeft iets sensueels. Aan Rolling Stone vertelde Renck dat de schuddende dansers gebaseerd zijn op een oud tekenfilmpje van Popeye The Sailorman, dat Bowie hem stuurde.

Fans hebben zich al snel aan pogingen tot uitleg gewaagd. Is bijvoorbeeld de dode astronaut de door Bowie eerder bezongen Major Tom, die met zijn ruimteschip het heelal in drijft? Major Tom is dood op een planeet gevallen, reageert een van de fans, Victor Matheus, op internet, en de bewoners van die planeet geloven dat hij een god was, en Bowie is de profeet in het Blackstarfilmpje. Tony Martin schrijft onder de clip op YouTube: dit completeert de trilogie Space Oddity (de introductie van Major Tom), Ashes To Ashes (de wederopstandig van Major Tom), Blackstar (de godstatus van Major Tom).

Bowie leeft!

De Britse pers reageert vrij positief op de nieuwe Bowie. De criticus van The Daily Telegraph vindt de jazz-scifi-song, die soms gregoriaans aandoet, vreemd en betoverend, net als de video: ‘Major Tom is dood, Bowie leeft!’ schrijft hij. Ook The Guardian prijst de muziek met tempowisselingen, die in toenemende mate angst en vrees oproept. “Een prima voorproefje van Bowies komend album.”

Het nieuwe album van Bowie, dat net als de single Blackstar heet, in januari verschijnt, en een zwarte ster, maar geen woorden op het omslag heeft, is niet het enige nieuwe van hem dat op komst is. Bowie werkt ook mee aan de musical ‘Lazarus’, die in december in New York in première gaat, over hoe het verder ging met de alcoholische alien uit de roman en film ‘The Man Who Fell To Earth’ – waarin Bowie de hoofdrol speelde. Bowie levert muziek voor de musical, die geregisseerd wordt door Ivo van Hove, de regisseur van Toneelgroep Amsterdam.