Beursgang die niet mocht mislukken

Met de gongslag eindigde vrijdag de maandenlange marsroute naar de beursgang van ABN Amro. Alles draaide om controle houden en risico’s afdekken. En dan maar hopen je overal aan gedacht hebt.

De beursgang van ABN Amro, afgelopen vrijdag op het Damrak. Gerrit Zalm sloeg op de gong. Foto’s Olivier Middendorp

Hij staat onopvallend achter topman Gerrit Zalm, als die de beursgang van ABN Amro vrijdagochtend inluidt. Zijn plek, pal naast de gong, verraadt dat hij een belangrijke rol heeft gehad. Die vervulde hij vooral achter de schermen. Fred Bos, chef beursgang van ABN Amro, is al twee jaar bezig met de voorbereidingen. Hier heeft hij al die tijd naartoe gewerkt.

„Ik ben blij dat we het gehaald hebben”, zegt Bos na het ritueel van speeches en cadeautjes. Het was een enorme klus: al die druk, al die deadlines. Maar ze zijn gehaald, „in een wereld vol onzekerheden”. Ook Zalm is blij. „Het is gelukt”, zegt hij na de ceremonie. ABN Amro is terug op de beurs.

Zalms gongslag vrijdagochtend markeert het einde van de maandenlange marsroute naar dit moment. Die route lag vol met draaiboeken, oefensessies, extra vergaderingen, pr-strategieën, en strakke schema’s, onder begeleiding van speciaal ingehuurde advocaten en andere adviseurs. Alles om dat immense beursgangproces onder controle te houden, om alle risico’s af te dekken. En dan maar hopen je overal aan gedacht hebt.

Het beursgangteam kan opgelucht zijn. Nare verrassingen – op een na: de salarisrel dit voorjaar – bleven uit. Het resultaat van de minutieuze voorbereiding was de grote ABN Amro-show, een uitvoering waarin niets aan het toeval werd overgelaten.

De karavaan

Die begint op 1 juli, als het parlement de beursgang officieel goedkeurt. Dan mag het beursgangteam écht van start. Ze moeten tempo maken, want ABN Amro wil dit jaar nog naar de beurs.

Zo snel mogelijk selecteert het beursgangteam begeleidende zakenbanken, die „in een karavaan” langstrekken bij advocatenkantoor Allen & Overy, zegt chef beursgang Bos. Gezamenlijk maken de betrokkenen een planning voor een beursgang eind dit jaar. Die is krap. Gevaarlijk krap, vinden sommigen. Zij stellen voor de beursgang naar volgend jaar te tillen. Maar dat wil ABN Amro niet. Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) heeft het vierde kwartaal genoemd als eerste mogelijke moment. Dan wordt het dat ook.

Als de uitvoering begint, verandert er van alles. Op de weg naar een beursgang gelden duidelijke wetten. Een publicitair drama als de rel over de salarisverhoging van de top, waarin ABN Amro de regie compleet kwijt was, is nu ontoelaatbaar.

Overal zijn scenario’s voor, zegt pr-adviseur Charles Huijskens, die ervaring heeft met dit soort processen. Als voorbeeld noemt hij de situatie dat Zalm aansprakelijk gesteld zou worden voor zijn rol als bestuurder bij de failliete bank DSB – dat is nog altijd mogelijk. „ABN Amro had vast een draaiboek voor als ze daardoor ineens een ceo-wissel moesten uitvoeren.”

De beursgangwetten eisen scherpte. Bestuurders mogen ineens allerlei dingen niet meer zeggen. Bij twijfel altijd de juristen raadplegen. Ook de weblog van Zalm wordt gescreend op geheime beursgangdetails. In zijn blog houdt de topman zijn 22.000 werknemers enthousiast op de hoogte over zijn bezigheden. In zijn neiging tot transparantie deelt Zalm soms iets te veel, zeggen ingewijden.

Mega-operatie

Tegelijk moet er binnen die strakke wetten van alles gebeuren. Al in de zomer legt het team de beursgangdatum vast. Het schema is onverbiddelijk. Als één ding één dag verschuift, ontstaan er direct problemen. Het scheelt dat de bank al sinds 2013 bezig is met voorbereidingen. Het prospectus – een document van 729 pagina’s met informatie voor beleggers – lag bijvoorbeeld al zo goed als klaar. Een „mega-operatie”, zegt bestuurder Caroline Princen.

Zalm is intussen vast begonnen met het bewerken van grote beleggers, om ze kennis te laten maken met ABN Amro én met hem. Dit moet de kans op succes vergroten, beleggers willen een topman tegenwoordig vaker zien voor ze investeren.

Kwartaalcijfers zijn in de nieuwe werkelijkheid extreem belangrijk. Eind augustus publiceert ABN Amro een imponerende 600 miljoen euro winst over het tweede kwartaal – het beste resultaat sinds de nationalisatie in 2008. Ondertussen sluit de bank in hoog tempo allerlei lastige dossiers af: een schikking met woningbouwcorporatie Vestia en een boete voor misstanden in Dubai. Dat ruimt lekker op.

De afdeling communicatie voert een strakke regie. Binnen de bank geldt een streng verbod om zonder begeleiding met de pers te praten. Ook buiten de bank zijn er spelregels. Oud-bestuursvoorzitter Jan Kalff heeft beloofd geen commentaar te geven op de bank, vertelt hij. En als deze krant een oud-commissaris benadert voor een profiel van Zalm, reageert het hoofd communicatie. De oud-commissaris wil wel meedoen, maar geen vragen beantwoorden over beloningen.

De ontknoping

De laatste weken gaat de druk nog verder omhoog, de ontknoping nadert. Nu moet die berg aandelen worden verkocht. Fouten zijn onvergeeflijk.

Na de officiële aankondiging van de beursgang eind oktober, treedt een enorme machinerie in werking. Analisten van de elf begeleidende zakenbanken bezoeken beleggers over de hele wereld om ze te ‘onderwijzen’ over het aandeel. Dan gaat de top van ABN Amro op promotietoer langs beleggers. Het is belangrijk dat ze steeds hetzelfde verhaal vertellen, niemand mag extra informatie krijgen. Dat luistert vrij nauw, zeggen zakenbankiers. Juristen zitten er bovenop.

Al één dag na het begin van de promotoer meldt financieel persbureau Bloomberg dat er genoeg kopers zijn voor alle aandelen. Dat soort dingen lekken betrokkenen vaak met opzet naar de pers, zeggen zakenbankiers, om een gevoel van schaarste te creëren. Tegelijk moeten ze ook oppassen dat ze geen al te grote hype creëren – een delicate balans.

Alles gaat volgens plan. Maar chef Bos blijft zijn team waarschuwen dat ze scherp moeten blijven. Hoeveel er ook al gelukt is, zegt hij, „we moeten niet denken dat we er zijn”. Er kunnen altijd nog onverwachte dingen gebeuren die alles kunnen verpesten. Zoals paniek op de Chinese markten, een onwelkome Amerikaanse renteverhoging – of de aanslagen in Parijs. Als zeker is dat alle medewerkers in Frankrijk veilig zijn, vraagt het team zich bezorgd af hoe de financiële markten zullen reageren. Dat loopt goed af.

Op de dag van de beursgang ligt de openingskoers van 18,18 euro een keurige fractie hoger dan de introductieprijs van 17,75. De rest van de dag kabbelt de koers nog iets verder omhoog. Precies zoals in het script.