Via nicht Hasna werd Abaaoud gevonden

Steeds weer kwam de leider van Franstalige IS-jihadisten in beeld bij de diensten. Toch was hij hen lang te slim af.

Franse politieagenten in Saint-Denis, waar gisteren Abdelhamid Abaaoud, het vermoedelijke brein achter de aanslagen, werd gedood.

Un petit con, een klootzak. Zo omschreven klasgenoten van Abdelhamid Abaaoud hem in de Belgische media. Gisteren bevestigde de Franse justitie dat de 28-jarige Belg wel degelijk is gedood bij de politieactie van woensdagochtend in de Parijse buitenwijk Saint-Denis.

„Het gaat om het lichaam dat in het gebouw is aangetroffen, doorzeefd met kogels”, liet de procureur in Parijs weten. De identificatie van Abaaoud gebeurde aan de hand van zijn vingerafdrukken. Volgens de procureur staat het nog niet vast of hij zichzelf heeft opgeblazen.

Van Abaaoud werd al snel aangenomen dat hij het brein was achter de aanslagen in Parijs een week geleden, waarbij 132 doden vielen. Maar het was lange tijd onduidelijk waar hij zich bevond, en of hij ooit in Frankrijk was geweest.

Geobsedeerd door de jihad

De Franse minister van Binnenlandse Zaken Cazeneuve zei gisteren dat Abaaoud naar alle waarschijnlijkheid ook betrokken was bij vier van de zes aanslagen die sinds het voorjaar in Frankrijk zijn verijdeld, waaronder de mislukte aanslag op de Thalys uit Brussel op 21 augustus.

Volgens de Franse media was het een nicht van Abaaoud, de 26-jarige Franse Hasna Aitboulahcen, die de politie naar de schuilplaats van Abaaoud voerde.

Van Aitboulahcen was bekend dat zij recent „geobsedeerd” was geraakt door de jihad. Dat, en haar verwantschap met Abaaoud, was voldoende reden om haar telefoon af te luisteren. Het was Aitboulahcen die zichzelf woensdagochtend met haar bomvest opblies toen de politie het appartement in Saint-Denis binnenviel.

Die actie was uitzonderlijk gewelddadig. Het appartement was voorzien van een kogelvrije deur. Gedurende een uur werd bijna onophoudelijk vuur uitgewisseld door beide kanten. Van de kant van de politie werden liefst 5.000 kogels afgevuurd, aldus justitie.

Abaaoud was de Europese inlichtingendiensten al eerder te slim af geweest. In februari van dit jaar pochte hij in het IS-tijdschrift nog:

„Ik kan vanuit Syrië komen en gaan zoals ik wil, ondanks de klopjacht door zo veel inlichtingendiensten.”

Hij liet zich ‘de Belg’ noemen

Abaaoud is de zoon van een kruidenier in de Brusselse gemeente Molenbeek. Hij was een klein boefje tot hij radicaliseerde. In januari 2013 vertrok hij naar Syrië. Toen hij in maart kort terug was in Brussel ontvoerde hij zijn 13-jarige broertje Younes. Die heette al snel ‘de jongste jihadist van IS’.

In Syrië laat Abaaoud zich afwisselend Abu Omar al-Soussi noemen (naar de Soussvallei in Marokko, waar zijn familie vandaan komt) of Abu Omar al-Belgiki (‘de Belg’). In maart 2014 circuleerde een video op internet waarin te zien is hoe Abaaoud met andere strijders, Fransen en Belgen, lijken achter een pick-uptruck aan sleept.

IS koos er destijds voor om de Belgische jihadisten – geschat op zo’n vijfhonderd – op te splitsen naar taal: de Vlamingen werden ingedeeld bij de Nederlanders, de Franstaligen bij de Fransen. Abaaoud klom zo op tot hoofd training van de Franstalige jihadisten. Dat heeft wellicht een rol gespeeld in de keuze voor Parijs. Aanvankelijk wilde Abaaoud doelwitten in België treffen, met name politieagenten.

In januari, vlak na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs, viel de Belgische politie binnen in de schuilplaats in Verviers waar de aanslagen op de Belgische politie werden voorbereid. Bij een vuurgevecht werden twee verdachten doodgeschoten. Abaaoud zou de geplande operatie zelf hebben geleid vanuit Griekenland.

Op 11 augustus viel de naam Abaaoud opnieuw bij een verhoor in Frankrijk van Reda H., een Franse Syriëganger die terug op weg naar Frankrijk in Praag was onderschept. H. zei dat hij in Syrië een training van zes dagen had gekregen van Abaaoud met het oog op een aanslag in Frankrijk.

„In het bijzonder had men hem gevraagd een aanslag te plegen op een rockconcert”, zei Marc Trévidic, de onderzoeksrechter die hem toen ondervroeg.

Doelwit: uitgaansplekken

In Polen was in juni al een Spaanse jihadist gearresteerd die tijdens verhoor had toegegeven dat hij in opdracht van IS doelwitten moest selecteren in Parijs en Brussel: uitgaansplekken waar veel mensen aanwezig zouden zijn. Als er zo veel details bekend waren over de plannen van IS, hoe is het dan mogelijk dat de terroristen alle politiediensten te slim af konden zijn en dat Abaaoud zomaar een appartement in Saint-Denis kon betrekken?

„De mensen moeten begrijpen dat de aantallen problematisch zijn geworden”, zei antiterrorismerechter Trévidic daarover in het tijdschrift Le Nouvel Obs. „Er zijn evenveel verdachten te volgen als er agenten zijn bij de DGSI”, de Franse binnenlandse inlichtingendienst.

Minister Cazeneuve hield gisteren een vurig pleidooi voor een betere samenwerking tussen de Europese landen in de strijd tegen het terrorisme.

„Ons heeft geen enkel bericht bereikt dat [Abaaoud] mogelijk in Europa was en op weg was naar Frankrijk. Pas op 16 november hebben wij via een buitenlandse, niet-Europese inlichtingendienst vernomen dat hij in Griekenland was gesignaleerd.”

 

Lees ook: Zelfs familie van Abaaoud bad voor zijn dood