Harde grappen over slavernij en jihadi’s in twee Netflixseries

Netflix komt met twee comedyseries over hoe is om met een donkere huid in een blanke wereld te leven

Scène uit W/Bob & David: Slavenhouder Mr Dilton (Bob Odenkirk) bediscussieert met zijn hulpje Greeb de gebruiksaanwijzing van de zweep terwijl acteur Brandon Johnson (rechts) moet wachten.

‘Wist je dat niet?’ In de vierde aflevering van de comedyserie Master of None reageert de Indiase Dev stomverbaasd als zijn vriend Ravi niet weet dat acteur Fisher Stevens uit de komische sciencefictionfilm Short Circuit 2 geen Indiër is. „Het is een blanke man met bruine make-up op zijn gezicht!”, roept Dev verbolgen. Geschokt staart Ravi voor zich uit. De herinnering aan zijn jeugdheld (Short Circuit 2 is van 1988) is voorgoed verpest nu hij gewezen is op deze black-face. En dat is nog lang niet alles, klaagt Dev. Als een Indiër voor een rolletje in een film of tv-serie wordt gevraagd, gaat het negen van de tien keer om een stereotype: een taxichauffeur, wetenschapper of IT’er. „Waarom bestaat er geen Pradeep die een architect is of wanten ontwerpt?”

Wat betekent het voor iemand met een donkere huid om te leven in een blanke wereld? Terwijl er in Nederland wordt gediscussieerd over rassenkwesties en de antiracismestrijd – het debat laaide recent weer op na aanleiding van #blacktwitter – komt Netflix met twee comedyseries over deze thematiek.

In Master of None jaagt de 30-jarige Dev, gespeeld door stand-up comedian Aziz Ansari (Parks and Recreation), in New York een carrière als acteur na. Terwijl hij de ene na de andere auditie afrent, discussieert hij tussendoor met zijn vrienden – de blanke hipster Arnold, de Aziatische Brian en de zwarte lesbienne Denise – over racisme, seksisme en andere kwesties.

De discussies, die soms tot in details gaan (zwarte mannen vertrouwen alleen hun eigen kappers) zijn gebaseerd op de persoonlijke zienswijze van Ansari en gaan over de beperkte winst van het feminisme (vrouwen zijn meer dan mannen slachtoffer van seksuele opmerkingen op Instagram) en de problemen tussen migrantenouders en hun ‘verwesterde’ kinderen. Het resultaat is een charmante comedy waar op een sarcastische, luchtige wijze – ook al zijn sommige conclusies nogal belerend – grote thema’s worden aangesneden.

Slavernij? Nee, helperism

Harder van toon is de nieuwe comedyshow W/Bob & David die sinds deze week bij Netflix is te zien. In deze 4-delige satirische show (hetzelfde duo maakte 17 jaar eerder een vergelijkbare show voor HBO) spelen acteur en komiek Bob Odenkirk (Better Call Saul) en komiek David Cross (Arrested Development) diverse rollen in melige, Monty Pythonachtige sketches over een tijdmachine, een tv-rechter en een geflipte eigenaar van een stomerij.

Maar ze maken ook politiek incorrecte grappen over slavernij, joden en jihadi’s. Zo schiet er een reclame langs over een kosjere Kalkoen-Jezus die joden tijdens pesach kunnen bestellen en wordt in een fictief praatprogramma een filmregisseur geïnterviewd over Better Roots – zijn speelfilm over ‘een donkere episode uit de geschiedenis’. Zodra de presentatrice het woord ‘slavernij’ in de mond neemt, schiet de regisseur in een stuip en benadrukt dat de beladen term moet worden vervangen door het woord ‘helperism’. „Want dat is wat deze mensen deden: ze hebben geholpen het land op te bouwen.”

In een daarop volgend filmfragment zien we hoe ‘helpers’ op het land klagen dat ze continu hun werk moeten onderbreken om limonade te drinken. Ook een martelscène uit Twelve Years a Slave wordt nagespeeld waarbij, onder het geven van zweepslagen aan een ‘helper’, een discussie ontstaat tussen de slavenhouder en zijn hulpje of er wel een goede gebruiksaanwijzing bij de zweep zit.

Flauw, beledigend of grappig? In Amerika bestaat al langer de traditie om kwesties als ras en geloof in satirische programma’s op de hak te nemen. Neem de Saturday Night Live-sketch uit de jaren tachtig, getiteld White Like Me, waarin Eddie Murphy zich lichtroze laat schminken en, rondbanjerend in de grote stad, ontdekt dat witte mensen elkaar alles gratis geven (kranten, busritjes, leningen bij de bank). Het leven blijkt één groot complot tegen de zwarte man. En in de recente Netflix-serie Unbreakable Kimmy Schmidt worden zelfs zoveel beledigende grappen gemaakt over zwarte homoseksuelen, Indianen en Aziaten, dat het nauwelijks is bij te houden. En wat te denken van presidentskandidaat Donald Trump, die recent als gastheer in Saturday Night Live optrad en door komiek Larry David vanuit de zaal voor racist werd uitgemaakt?

Kortom, in het land van immigranten wordt heel wat afgelachen. En ja, de politiek incorrecte grappen van Bob en David zijn sterk omdat ze vooral aanstippen welke verwarring ontstaat wanneer men correct met gevoelige kwesties wil omgaan. Ook met de angst voor de radicale islam steken ze de draak. Zo wil het duo in de tweede aflevering het publiek een foto tonen van de profeet Mohammed. De baas van de comedyzender schiet onmiddellijk in een kramp. Ze mogen zelfs de woorden niet uitspreken. Na veel gesteggel, bedenkt David de oplossing. „Dan zeggen we gewoon: ‘Een profo van de foteet Mohafed’.”