Zo eerlijk zijn Nederlandse bedrijven over hun maatschappelijke impact

Foto ANP/Koen Suyk

Wat kost de geluidshinder die jouw bedrijf veroorzaakt? Hoeveel van je werknemers overleden afgelopen jaar tijdens hun werk?

In jaarverslagen willen aandeelhouders niet meer alleen over financiële gegevens lezen, ook de maatschappelijke aspecten van een onderneming komen tegenwoordig aan bod. Maar welk Nederlands bedrijf is daar in het jaarverslag het meest transparant over? Vandaag wordt aan dat bedrijf de Kristalprijs uitgereikt. De drie genomineerden zijn AkzoNobel, Philips en Unilever. Vier vragen over deze prijs.

Update: AkzoNobel wint de Kristalprijs 2015. Philips eindigt als tweede en Unilever komt op de derde plek. De grootste stijger ten opzichte van vorig jaar is netbeheerder Westland Infra. Het meest innovatieve jaarverslag maakte Schiphol Group.

1. Wat houdt de prijs in?

“De winst bestaat uit eer, aandacht en erkenning voor de inspanning”, legt juryvoorzitter Monika Milz uit. De prijs is een positieve stimulans voor bedrijven om openhartig te zijn over hun beleid en de gevolgen voor mens en maatschappij. Maar wat als die transparantie betekent dat dingen die misgaan aan het licht komen? Milz:

“In de tijd van social media en lekken bestaat er niet meer zoiets als een geheim. Het is juist belangrijk dat je als bedrijf eerlijk bent en je kwetsbaar opstelt. Dat geeft mensen weer vertrouwen in grote organisaties.”

De prijs is een initiatief van het Ministerie van Economische Zaken en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. Milz ziet de Kristalprijs niet als tegenhanger van de Sijthoff-prijs, die wordt toegekend aan het bedrijf met de beste financiële verslaggeving. “Ook bij die prijs gaat het om de begrijpelijkheid van verslaggeving door bedrijven.”

2. Hoe worden de jaarverslagen beoordeeld?

Accountants van EY voeren het onderzoek uit aan de hand van een hele lijst criteria. Zij beoordelen alleen verslagen die publiek toegankelijk zijn en gratis in te zien - dus geen informatie die slechts tegen betaling op te vragen is bij de KvK. Vervolgens is er is een panel van deskundigen dat de kwaliteit van de beoordeling controleert. Een jury van drie personen kiest uit de drie genomineerden een winnaar. Milz:

“Het belangrijkste is dat je als bedrijf goed uitlegt hoe je geld verdient en wat daarvoor nodig is. Hoe ga je als bedrijf om met de keuze voor grondstoffen, de arbeidsverhoudingen, corruptie, het besef van de kwetsbaarheid van de omgeving?”

De gehele lijst met alle scores wordt ook gepubliceerd. Ben je het niet eens met de plaats waarop jouw bedrijf geëindigd is? Dan kun je dat voorleggen aan het panel van deskundigen. Die bespreekt de scores en past ze eventueel aan. Dat moet wel tijdig, namelijk voordat de drie nominaties aan de jury worden voorgelegd.

Dit zijn de criteria:

Criteria Transparantiebenchmark 2015

3. Hoe kun je meedoen?

Non-profitorganisaties en overheidsinstellingen kunnen niet meedoen, maar verder komen in principe alle Nederlandse bedrijven in aanmerking. De drie genomineerden van deze editie hebben al 495 bedrijven verslagen. Dit is de verdeling:


* Geselecteerd op basis van hoogte omzet en aantal werknemers
** Organisatie van Openbaar Belang
*** Bedrijven met meer dan 20 werknemers kunnen zich vrijwillig aanmelden voor deelname

4. Wie wonnen de afgelopen jaren?

De scores van alle deelnemers van vorig jaar en de jaren ervoor zijn nog steeds te bekijken, inclusief de beoordeling. Een lage score betekent volgens Milz niet per definitie dat een bedrijf ‘slecht’ is voor mens en maatschappij, maar dat verslaggeving daarvan nog ontbreekt. “We hopen dat bedrijven iets leren, vandaar dat we systematisch te werk gaan en onze beoordeling goed onderbouwen”, zegt Milz.

Dit waren de winnaars: