Wat is typisch Chinees?

Oké, het is gebeurd. Een Chinees heeft een Europees topschilderij gekocht. Hij legde er 158 miljoen euro voor neer. Niet voor een oude meester als Rembrandt – daar hebben Chinezen minder geld voor over – maar voor een werk van de Italiaanse Fransman Amedeo Modigliani.

En? Een ramp? Had Frankrijk een inzamelingsactie moeten beginnen om het werk te behouden? Of Italië? Om te voorkomen dat het in een slaapkamer belandt? Want dat is wat Chinezen doen met schilderijen, zo vertelden politici ons toen twee Rembrandts moesten worden gekocht.

Toch niet. De Chinees hangt zijn Modigliani in een museum: Long Museum Shanghai. „Ik ben trots dat mijn landgenoten niet meer naar Europa hoeven om een westers meesterwerk te zien.”

Zijn aankoop verpulvert nog een vooroordeel over Chinezen: het maakt ze niet uit of iets origineel is of kopie. Die begrippen zouden in de Chinese cultuur zelfs eigenlijk niet bestaan. Je hoort het zo vaak dat je het bijna gaat geloven. Maar wie niets geeft om authenticiteit, wil natuurlijk geen 158 miljoen uitgeven aan een origineel. En dat ook nog van een kunstenaar wiens werk vrij eenvoudig is te kopiëren. Geen kunstenaar zo populair onder vervalsers als Modigliani.

Dat maakt het bedrag dat Liu Yiqian betaalt ook vrij bizar. Want is het verschil tussen vals en echt werkelijk meer dan 100 miljoen euro waard?

Deze vraag lijkt niet te beantwoorden: het is immers maar wat de gek ervoor geeft.

Toch is dat te gemakkelijk. Neem de zaak van de Matisse van Caracas. Dit voorjaar kreeg het museum voor eigentijdse kunst in Venezuela’s hoofdstad het schilderij Odalisk in rode broek terug, van de FBI. Het werk, uit 1925, was in 2000 uit het museum gestolen. En nu het interessante: dat werd pas in 2002 ontdekt. De dieven hadden het verwisseld voor een kopie. En een vrij slechte ook. Kijk zelf maar, op internet circuleren vals en echt naast elkaar.

Bezoekers, conservatoren, critici… Niemand die het verschil zag, twee jaar lang. En Venezuela is geen gat: universiteiten hebben er fatsoenlijke vakgroepen kunstgeschiedenis, kranten drukken aparte cultuurbijlages, de kunstscene is levendig.

Tja, misschien is het niet een typisch Chinees trekje om kopieën te waarderen als originelen. Misschien vindt de hele mensheid het verschil tussen echt en vals niet zo belangrijk als de kunstmarkt, en de mondiale één procent allerrijksten die de duurste kunstaankopen doen.

En als de kunstliefhebber van Venezuela een beetje eergevoel heeft, is hij beter gaan kijken, om dit nooit meer te laten gebeuren. Dus uit naam van de kunst mag hij die dieven wel dankbaar zijn.