Uber legt het af tegen de wet

Taxibedrijf trekt stekker uit illegale dienst UberPop. De overheid heeft toch echt het laatste woord in de deeleconomie.

Het gebeurt niet vaak dat een bedrijf een persbericht verstuurt om te melden dat het zich, na lang twijfelen, binnenkort aan de wet gaat houden. Toch is dat precies wat Uber gisteren deed. Na maandenlange ruzie met overheden maakte het Amerikaanse bedrijf gisteren bekend dat het in Nederland stopt met zijn dienst UberPop. Daarmee bieden particulieren zichzelf zonder vergunning aan als taxichauffeur.

„Ondanks het feit dat UberPop tot interessante inzichten heeft geleid in hoe de mobiliteit van de toekomst eruit zou kunnen zien, heeft Uber besloten met UberPop te stoppen omdat de dienst een belemmering vormt voor een constructieve dialoog over modernisering van wet- en regelgeving”, schrijft het bedrijf.

De stap van Uber is een teken dat overheden, na een lange worsteling, toch steeds meer grip krijgen op internetdiensten die niet passen in bestaande wetten en regels. Meer technologiebedrijven botsen de laatste tijd met overheden: met name diensten in de zogeheten deeleconomie.

Apps waarbij mensen digitaal spullen, ritjes, maaltijden en huizen delen blijken op meerdere manieren te schuren met de wet. Ubers knieval laat zien dat overheden, en gevestigde belangen, toch nog altijd het laatste woord hebben.

Ubers nederlaag zal bijvoorbeeld ook met interesse gevolgd zijn door Airbnb. Die huizenverhuursite ligt ook onder vuur van overheden. Zo kondigde de Belastingdienst eerder dit jaar een onderzoek aan naar belastingontduiking door gebruikers.

Begin dit jaar sloten Airbnb en de gemeente Amsterdam een overeenkomst om ervoor te zorgen dat Airbnb-verhuurders zich aan de regels zouden houden. Maar onlangs liet wethouder Laurens Ivens (SP) tegen deze krant doorschemeren dat hij wil dat Airbnb meer gaat doen om illegaal gebruik van de dienst tegen te gaan. De onderhandelingen tussen Airbnb en Amsterdam zullen snel weer geopend worden.

Debacle

Met het debacle van UberPop in het achterhoofd, zal Airbnb zich wel twee keer bedenken voordat het een vergelijkbare uitputtingsslag aangaat. Die heeft Uber namelijk veel tijd, geld en energie gekost. Het bedrijf is meerdere keren hard in aanvaring gekomen met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De inspectiedienst deed twee invallen bij het bedrijf vanwege UberPop en legde in totaal voor 450.000 euro aan dwangsommen op. Eerder verbood een rechter de dienst al, en ook loopt er een onderzoek van het Openbaar Ministerie naar Uber vanwege UberPop.

Toch bleef Uber doorgaan, Met hulp van de 8 miljard dollar investeringen die het bedrijf op zak heeft. Dan doen dwangsommen en boetes er toch wat minder toe. De afgelopen tijd was UberPop weliswaar alleen nog beschikbaar voor een selecte groep vaste gebruikers, maar ook dat mocht niet van de ILT.

„We hebben er veel aan werk gehad”, zegt ILT-woordvoerder Elif Bagci. „Dus we zijn blij dat Uber eindelijk ook inziet dat UberPop illegaal is.” Maar ze wijst erop dat daar wel 50 aanhoudingen van chauffeurs en veel dwangsommen voor nodig zijn geweest. Een overwinning wil ze het dan ook niet noemen.

Niet alleen in Nederland heeft Uber het aan de stok met overheden. Ook in onder meer Frankrijk en Duitsland is Uber inmiddels gedwongen om te stoppen met UberPop. Airbnb en andere deeldiensten hebben de laatste tijd ook veel concessies moeten doen aan overheden wereldwijd.

Geest van vernieuwing

Toch lijkt het nog veel te vroeg om vast te stellen dat de geest van vernieuwing en ontwrichting door technologiebedrijven weer helemaal terug in de fles is. Als de worsteling van bedrijven als Uber en Airbnb iets laat zien, is het wel dat bestaande wetten en regels lang niet altijd klaar zijn voor het tijdperk van smartphones en andere snelle vernieuwingen.

De piepjonge bedrijven opereren op wereldwijde schaal en groeien sneller dan ooit tevoren. Overheden hebben het erg lastig om dat tempo bij te benen - dat blijkt ook wel uit het feit dat Uber maandenlang kon doorgaan met UberPop.

Bovendien: gebruikers van dit soort diensten blijken vaak tevreden, wat aantoont dat er bij grote groepen mensen behoefte is aan dit soort vernieuwing. Het ligt daarom voor de hand dat Uber-achtige bedrijven de komende tijd voor nog veel meer frictie gaan zorgen. Maar ze zullen daarbij op een gegeven moment de overheid toch weer tegenkomen.