Plan ‘mini-Schengen’ zet druk op asielsysteem EU

Voor VVD is het tijd voor ‘onorthodoxe maatregelen’

Een ‘mini-Schengen’ willen ze het op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag nadrukkelijk niet noemen. De gesprekken die gevoerd worden tussen Nederland, Duitsland, België, Luxemburg en Oostenrijk over een eigen grensgebied binnen de Europese Unie zijn er juist op gericht om van heel Schengen een succes te maken. Dat is althans de lezing van minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA).

Maar voor de VVD kan de alleingang van de vijf landen niet snel genoeg beginnen. „Een prima plan”, zegt fractievoorzitter Zijlstra van de grootste regeringspartij. De tijd voor „onorthodoxe maatregelen” is aangebroken nu het asielsysteem „aan alle kanten piept en kraakt”. Kortom waar Koenders de noodrem alleen nog maar monteert, trekt de VVD er nu al aan.

Gisteren meldde de Telegraaf als eerste dat de Benelux-landen, Duitsland en Oostenrijk met elkaar praten over een ‘eigen’ Schengen-gebied binnen de Europese Unie. In zijn uiterste vorm zou alleen nog tussen deze vijf landen die dan een nieuwe, eigen buitengrens gaan vormen, volledig vrij verkeer van personen mogelijk zijn. Nu kennen als gevolg van het Schengen-verdrag – waarvoor de basis in 1985 werd gelegd in het Luxemburgse plaatsje met deze naam – 26 Europese landen geen onderlinge grenzen.

De plannen worden op dit moment vooral nog op ambtelijk niveau tussen de betrokken landen besproken maar ze zijn ook al in het kabinet aan de orde geweest. Met het zinspelen op een eigen Schengen willen de vijf betrokken landen druk zetten op de andere EU-lidstaten om de afspraken over het reguleren van de vluchtelingenstroom na te komen. Volgens de uitleg van minister Koenders willen zij hiermee voorkomen dat individuele lidstaten eigen maatregelen nemen en daarmee andere landen met hun opvangproblemen opzadelen.

Verschillende lidstaten van de EU (Hongarije, Kroatië) hebben de afgelopen tijd op eigen gezag letterlijk hekken neergezet. De afgesproken ‘hotspots’ aan de buitengrenzen van de EU waar migranten moeten worden opgevangen en geregistreerd functioneren slecht. Ook worden de binnen de Europese Unie gemaakte afspraken over het volgens een verdeelsleutel opnemen van vluchtelingen slecht nageleefd. Het gevolg is een toegenomen druk op andere lidstaten. Naast het creëren van een eigen buitengrens spreken de vijf landen ook de mogelijkheden van het afkondigen van eigen quota voor asielzoekers.

Anders dan de VVD stelt coalitiepartner de PvdA zich terughoudender op. Deze partij vindt dat alleen in het uiterste geval tot een kleiner Schengen-gebied kan worden overgegaan.