Locatie Vermeers ‘Straatje’ gevonden

Eindelijk is er overtuigend bewijs gevonden voor het precieze adres van ‘Het straatje’ van Vermeer

Foto Olivier Middendorp

Er is jarenlang over gespeculeerd, maar nu is het eindelijk gevonden: het exacte adres van het ‘Straatje’ van Vermeer. Frans Grijzenhout, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, ontdekte aan de hand van zeventiende-eeuwse archiefstukken dat het straatje zich moet bevinden op Vlamingstraat 40 en 42 in Delft. Vandaag presenteert hij zijn vondst in het Rijksmuseum, eigenaar van het schilderij.

Volgens het museum is de vondst van grote betekenis. „Deze ontdekking zal diepgaande consequenties hebben”, aldus Pieter Roelofs, conservator zeventiende-eeuwse schilderkunst van het Rijksmuseum. „Zowel voor de manier waarop we naar dit ene schilderij kijken als voor ons beeld van Vermeer als kunstenaar.”

In de afgelopen decennia zijn verschillende andere Delftse locaties gesuggereerd, maar geen was overtuigend. Grijzenhout kwam uit op de Vlamingstraat dankzij een gedetailleerde bron: De legger van het diepen der wateren binnen de stad Delft uit 1667. In dit register werd bijgehouden hoeveel belasting Delftse huiseigenaren moesten betalen. De hoogte van het bedrag werd bepaald door de breedte van de gevels. Ook alle tussengelegen gangen staan hierin vermeld. Kenmerkend voor het schilderij van Vermeer zijn de twee naast elkaar gelegen poorten. Deze kwamen precies overeen met een locatie aan de noordzijde van de Vlamingstraat. Aanvullend onderzoek naar de ligging van de huizen en tuintjes daarachter bevestigt dat de situatie ter plaatse volkomen overeenkomt met het schilderij.

De legger wees ook uit dat het rechterhuis op ‘Het straatje’ eigendom was van een tante van Vermeer, de weduwe Ariaentgen Claes van der Minne. Deze tante voorzag in haar levensonderhoud door de verkoop van pens. De poort naast het huis werd tot in de negentiende eeuw de Penspoort genoemd. Grijzenhout stelt daarom voor het schilderij om te dopen tot Gezicht op de Penspoort in Delft, ook wel bekend als Het straatje van Vermeer.