Column

Aardbevingen – nu als grootse vage plannen

Gelukkig hebben we onze eigen sterke man voor Groningen. Hans Alders, onze Nationaal Coördinator. Hij doet de moeilijkheden rond de aardbevingen erbij, naast zijn andere twintig banen. Ach waarom niet. Een ervaren bestuurder kan wel wat aan. Onlangs kwam hij met zijn eerste rapport. Je kon er dingen in lezen als: versterken van woningen, duurzaamheid, veiligheid, aardbevingsbestendig maken en zelfs ‘toekomstbestendig’. Het heeft iets grappigs. Alsof de toekomst een massief personage is dat op een dag voor de deur staat. „Hier ben ik!” „Nou, wij zijn er klaar voor hoor.” Alles zo weggelopen uit een gedicht van Toon Tellegen. Alders presenteerde dus grootse vage plannen, waarin de bewoners in het aardbevingsgebied centraal gesteld zouden worden, de onveiligheid zou afnemen, de sterkte van woningen zou toenemen, de toekomst ons hier toelachte enzovoort. Het ging niet over minder gas pompen of minder aardbevingen. Dat is politiek en daar gaat de Nationaal Coördinator voor Groningen niet over.

Laatst was ik op een avond waar geïnventariseerd werd hoe verschillende bewoners uit de regio over de situatie dachten. Daar hoorde je andere verhalen. Verhalen van mensen die maar geen duidelijkheid kunnen krijgen over die zonnige toekomst, dat wil zeggen over de plannen van de NAM met hun woning. Verhalen over eindeloos getraineer en gesteggel – de NAM stuurt ladingen experts af op elke individuele bewoner, die zich dan maar moet zien te redden. Wie dat niet lukt heeft pech. Die kan eventueel naar de rechter gaan – vorige week nog betaalde de NAM ineens wel schadevergoeding aan een bewoner van Usquert toen die een kort geding had aangespannen. Maar je moet wel geld hebben voor zo’n procedure: inwoners van deze regio kunnen geen rechtsbijstandsverzekering meer afsluiten. Dat vinden verzekeringsmaatschappijen ‘een brandend huis verzekeren’ en daar hebben ze natuurlijk gelijk in. Als de NAM wel met een bewoner tot een vergelijk komt, mag die daar niet over praten. NAM werkt met geheimhoudingsclausules.

Mensen moeten soms maanden hun huis uit, omdat dat ‘aardbevingsbestendig’ gemaakt moet worden (wat niet betekent dat het huis niet meer zal scheuren, het betekent dat het niet al te snel instort). In zo’n geval zegt de NAM niet: wij vergoeden de kosten van die gedwongen verhuizing en het verblijf elders. Nee, daar moeten de mensen eerst over ruziën.

Een expert had tegen de onthutste bewoners van een ontwricht huis gezegd: „Zet de shovel er maar tegenaan.” Maar na anderhalf jaar is er voor de bewoners, die al in de zeventig zijn, nog steeds geen duidelijk voorstel van de NAM over hoe het nu verder moet. Hoeveel huizen er in het gebied gesloopt zijn weet niemand precies – cijfers worden niet gegeven. Hoeveel huizen er nog gesloopt gaan worden, is al evenmin duidelijk. Er worden schaderapporten gemaakt van woningen, maar de bewoners krijgen geen inzicht in die rapporten.

De aardbevingen hebben zich het laatste jaar verplaatst naar de randen van het gebied. Volgens de nieuwste KNMI-kaart hebben ze daar juist mínder last van aardbevingen dan tot nu toe werd aangenomen…

In de bus vinden we eens in de zoveel tijd een krantje van de NAM dat heet Gaswinning en aardbevingen. Deze krant ‘informeert’ inwoners van Groningen over gaswinning en aardbevingen, zegt de redactie. Het is ongelooflijk hoe mensen erin slagen steeds pagina’s te vullen zonder ook maar één inlichting te geven.

Zucht. Op de bewonersavond bleek bijna niemand nog vertrouwen te hebben in de overheid. Raar hè. Misschien moet Alders het ons ‘nóg beter uitleggen’…